Entre os animais con máis crédito para simbolizar a
paz, a pomba gañou no Xénese a primacía.
Da incerteza significativa da pomba, dan conta moitas das prescricións en espazos tan emblemáticos como a Piazza veneciana de San Marcos, causadas polos danos en cornixas, fachadas e tellados, e a posibilidade de que porten enfermidades infecciosas. E despois do éxito de Richard Bach con Juan Salvador Gaivota en 1970, non houbo máis remedio que admitir a rapacidade carnazal que diversos ornitólogos coñecían cando, traspasadas as ribeiras litorais, internáronse en espazos do interior, para satisfacer como ratas as súas necesidades alimentarias. Tampouco as fábulas e contos están exentos de incerteza; se as primeiras son máis dadas a exaltar unhas ou outras calidades, os contos están cheos de advertencias sobre o engano ou disfrace que a metáfora faunística pode encerrar, sobre todo en animais próximos á experiencia infantil. No plano pictórico, a ambigüidade semántica da pomba quedou de manifesto a partir do Congreso Mundial da Paz en 1949, cuxo emblema deseñara Picasso; tendencias proclives ao falcón consideraron equívoca a pomba, en plena Guerra Fría.
Desde a entrada en
escena do neoimperialismo que exhibe a Casa Branca nas constantes proclamas
mediáticas de xestas de Trump, o león e a aguia levan primacía da súa “Xunta
pola Paz”. Multiplícanse, equívocas, na ornamentación da súa barroca sala
de prensa e no significado do concepto que ensina agora en Irán. Falar de “cambio
do réxime” dos aiatolás a bombazos é como matar moscas a canonazos e, ademais,
repetir a praxe de sucesivos fracasos nesa zona desde que, en 1953, o
derrocamento británico-americano do primeiro ministro Mosadegh -por querer
nacionalizar os recursos petrolíferos- mantivo nas portadas do HOLA a Reza
Shah Pavlevi e á súa esposa Farah Diva ata que, en 1979, produciuse a
revolución dos aiatolás. O león guerreiro da bandeira desa familia espera que
volva a súa quenda, pero a Primeira Guerra Mundial xa relegara aos libros de
texto a importancia que nese territorio tiveran o Imperio Persa (S. VIN-IV
a.C.) ou o Imperio Sasánida (S. III-VII d.C.). Desde a IGM, o control do
petróleo e a posición estratéxica do territorio respecto a Rusia, á Asia
occidental, e ao núcleo dos países árabes mantiñan relevancia no Golfo Pérsico
e no Estreito de Omán. O tipo de goberno que teña Irán non ten importancia se
non pretende superar a ancilaridade, se non compite pola hexemonía nesa área,
ou non rebaixa o papel que -como mostrou Lawrence Durrel no seu Cuarteto
de Alexandría (1957-1960)- ten encomendado Israel desde 1947. (Acababa
de ter lugar a “Guerra da Canle de Suez” en 1957 e o colonialismo inglés
quedárase sen unha peza crave no taboleiro colonial, en plena Guerra Fría, a
favor da URSS e USA).
A particularidade da
crise actual, coas súas demostracións de forza aérea e competencias en
tecnoloxía bélica de última xeración radica, esencialmente, no reposicionamiento
da capacidade de EEUU para reafirmar os seus intereses xeopolíticos nesa
zona do mundo, cando as maneiras que mostrou -antes, durante e despois da
Guerra Fría- están en risco ante o que puidese alcanzar sobre todo China. Este
é o horizonte que presidiu as decisións de Trump respecto a Venezuela -para
reforzar a súa hexemonía no “patio traseiro”-, e é o do apoio incondicional a
Israel fronte aos palestinos. É, así mesmo, o que pregoa o seu neonata “Xunta
de Paz” para burlar a xurisdición internacional da ONU. Por unhas
semanas, guiará a prepotencia dos acontecementos que o pasado sábado -28 de
febreiro- empezaron a encher os televisores con imaxes. A capacidade de
obstrución dos iranianos é mínima, pero non o sería se a súa capacidade nuclear
crecese ou se asociasen con Rusia, India ou China. Esta “Operación Furia
Épica”, á parte de prexudicar á subministración de petróleo deste país, mostra
medo a perder o número un mundial no ranking do poder, influencia e toma
de decisións. Desde o Imperio Exipcio ou Asirio, o de Alejandro Magno, Roma e
tantos outros trataron de seguir sostendo, con actos de forza similares, as
prerrogativas das súas metrópoles. O America First de Trump non
dubidou en romper unha das súas principais promesas electorais.
Aínda que morto o
Aiatolá Alí Jamenei, o seu réxime non mereza queixumes pola súa posible
desaparición, o número de mortos que traia o intento de suprimilo aumentará
a suma dos que xerou desde a caída do Sha. Empregar a forza para logralo non dará
resultados fáciles como noutras ocasións, nin producirá unha verdadeira democracia
en Irán. Este método intrusivo, ilegal de raíz, alega o perigo nuclear para
xustificarse, do mesmo xeito que -co apoio de Aznar- se pretextaron contra Iraq
“armas de destrución masiva”. Abandonada unha política de multilateralidade,
e rotas as negociacións que estaban en marcha, non tivo en conta a resiliencia nacionalista
iraniano, nin os danos colaterais que xere no mundo. Poida que logre impoñer un
soxuzgamento similar ao logrado en Palestina e outras áreas do Norte de África,
pero non “a paz”. As formas que impoña de servilismo colonial -agora,
con Isreal como o Estado USA 51- aparentarán o contrario, pero o silencio non
evitará que, se res clamat domino. a xustiza siga reclamando o
seu nos ollos dos nados nesa terra.
O relato desta secuencia
xeopolítica, alimentada con demostracións de forza militar e dispositivos
dixitais da IA, non se ocupa do
porvir dos Dereitos Humanos no concerto mundial de relacións e intereses. A
súa intención e esforzo xeran máis competencia polo poder, máis necesidade de
medios para logralo e máis ansiedade en cuantos inscribir nesa cadea de
dependencias. A cultura para posicionarse nesa escala de xerarquía clientelar
é a que esixe -no ronsel de contradicións da UE- Alberto Feijóo en X: “Estar
sen matices onda as posicións liberais”. A súa ruptura do consenso nacional
en política exterior está moi en liña co “fracaso” da segregación que as
políticas educativas españolas- sosteñen desde as Autonomías. O aprecio de
Susan Sarandon, con motivo dos Premios Goya, ao apoio de España á causa palestina,
probablemente ignore esta e outras formas internas de desigualdade .
MMC 02/03/2026
