Importa máis a obediencia aos números que o deterioro das palabras e da alegría de vivir

Arrólannos con palabras. Pero xa somos “máis pagadores que cidadáns”: a única liberdade, -por imperativo legal-, está sendo “a das mercadorías”.

A verdade agachábase

diariamente entre as liñas do xornal

e a esperanza furgaba

inutilmente polos vertedoiros

Todo era gris, dun gris tirando a negro... (Jesús Munárriz: Cuarentena, 1977 trad.)

Esta síntese do que foi o franquismo ultimátum volve resoar nas palabras que, gratuitamente se ceibaron logo da celebración do 1-0. Cando xa van seis anos de procés, agora resulta que o que trae e leva o vento -con son estereofónico, estridente para un mínimo diálogo- é un ultimátum rupturista. Complícaselle un pouco máis a este Goberno dos 84 a posibilidade de ampliar o seu paso pola Moncloa sen pasar por unhas eleccións: ao mal perder do PP/Cs parece querer unirse agora o dereitoso independentismo de Torra/Puigdemont. E neste proceloso mar de fondo, desde Italia soan tamén ventos de fronda que poden complicar aínda máis os problemas que incumben á Unión Europea.

Incribles

Palabras incribles para tapar buracos e gris escuro é o que nos seguen transmitindo intensamente os xornais. As de Isabel Celáa nun recente congreso en Madrid de Interculturas, a ONG dos xesuitas, onde recordou o moito que faltaba por facer en España en cuestións educativas cando un 18,3% do alumnado abandonaba os estudos de maneira temperá. Viña indicar o desexo de que os obxectivos que Europa fixara en Lisboa para 2020 a ver se lograban cumprirse nos ODS (Obxectivos de Desenvolvemento Sostenible) da Axenda 2030 da ONU. Somos o segundo país en Europa en canto a este problema que, sen contar o relacionado co “fracaso escolar”, medrou estes anos. O da igualdade é un reto, para o sistema educativo español, se de emancipar aos cidadáns da pobreza se trata, pero á vontade do Goberno -que creou un Alto Comisionado para o cumprimento destes obxectivos globais- fáltalle credibilidade por parte dos seus destinatarios. Ás manifestacións que entre os días 24 e 27 deste mes terán lugar, convocadas por unha pluralidade de organizacións, engádese agora a folga convocada polo Sindicato de Estudantes para o14 de novembro. Co pretexto do machismo expresan o malestar de que o Goberno de Sánchez “mire para outro lado”: non se trataría dunha “folga contra o Goberno, senón unha folga para que o Goberno faga cousas, que deixe de falar e pase das palabras aos feitos”.

Isabel Celáa, exalumna da Universidade de Deusto, aproveitou a inauguración dese congreso para mostrar a súa admiración polo labor das escolas católicas. En xeral, sen precisar cales. Na clausura deste congreso estivo tamén Carlos Osoro, actual arzobispo de Madrid logo dun coidadoso cultivo de imaxe ao seu paso por Ourense, Oviedo e Valencia. Preocupado por “a linguaxe do noso tempo”, tratou de relacionar cinco termos que empezan por “D”: desenvolvemento, dereitos humanos, democracia, desarme e Deus para insistir na perspectiva trascendente do ser humano. Sobre esa base suscitou eliminar “a anestesia da indiferenza” ante as realidades inxustas, pero a súa elaborada mensaxe quedou tapada polo que dixo respecto de a nova tumba de Franco na cripta da Almudena: “A Igrexa acolle a todos”. Logo viría a súa petición de “que non se implique á Igrexa en disputas políticas”. O voluble tempo dirá, pero sobre a esmerado rostro deste arzobispo sobrevoa o pasado da súa institución, complice cun réxime ominoso. As súas palabras, lixeiras, non borran as autoritarias que en nome de Deus impuxeron os que o antecederon na diocese madrileña “Eijo e Garay, un dos redactores da Carta colectiva dos bispos españois en 1937 e que ofrendou a Deus a vitoria de Franco ao mes de entrar este en Madrid, Morcillo, Guerra Campos ou o propio Rouco Varela-. Sen outro respaldo, seranlle tomadas como palabras baratas e gratuítas, carentes de valor por ahistóricas.

Imperativo legal

O vento tamén trouxo estes días as palabras do Supremo, que volveu a funcionar como terceira ou cuarta cámara (lexislativa), ao rexeitar investigar o mestrado de Casado. Ao referendar por maioría o sobresemento, quedaron nas pavías os indicios de culpa que, a ollos da xuíza instrutora e do que alegaba indirectamente o propio fiscal no escrito exculpatorio, podería terse producido nos tratos do actual secretario xeral do PP e o director do Instituto de Dereito Público da URJC, Álvarez Conde, o cal segue encausado, xunto con Cifuentes neste turbio asunto de privilexios. O PP celebra a decisión, pero as contradicións acumúlanse. O que pase coas outras tres alumnas, por non estar aforadas, non parece ser da competencia do alto tribunal, como tampouco o descrédito que sufra esta Universidade -e a Pública en xeral- ao quedar exentos asuntos que, de similar cariz, proliferen. Non haberá autoridade para investigar e limpar todo ese barro logo desta decisión de non investigar a un dos seus beneficiados.

Quen queira consolarse coas supostas vantaxes propaladas polo neoliberalismo fronte ao público, aí ten o desasosegante exemplo das escusas de POVISA: en Vigo, hai 139.000 cartillas sanitarias polas que o Sergas (da Xunta de Galicia) lle paga uns 542 euros ao ano por cada unha. Os cautivos da súa ineficiencia irán tamén a ese limbo que, segundo se agoira, aumentará se se cumprea creba desta concesionaria privada.

Antonino Nieto, poetaeminente nado en Verín -de quen son os entrecomiñados que subtitulan este comentario- avisa:

Antes era Deus, ou a patria ou o sangue

agora, os números

a mesma morte en vida

o mesmo noxo enriquecendo o salón da alegría.

Ou é o mercado?

TEMAS: Tribunal Supremo. Igrexa católica. Universidade pública. Folga estudiantil.
Privilexios. Neoliberalismo. Proceso catalán.

Manuel Menor Currás

Madrid, 03.10.2018

Matrículas CUM LAUDE hai moitas; dignas diso moi poucas

O debate sobre mestrados e teses oculta os problemas que lle interesan á sociedade. Tamén, a honestidade para a xestión dos propios políticos.

A tese de doutoramento do actual presidente de Goberno foi recoñecida con esta cualificación na UCJC e puxo en primeira páxina algúns miúdos da vida universitaria. Talvez debería empezarse por ver que, nos últimos anos fíxose habitual que aos que chegan a ler as súas teses, os tribunais universitarios outórguenlles o “Sobresaliente cum laude”. Cos TFGs sucede ás veces o mesmo. Nos medios académicos -e nos sociais con que conectan- soa mal que estes traballos só alcancen sobresaliente, e máis deshonor supón que non superen o notable. Máis que un síntoma, causa coadxuvante principal deste fenómeno é que esta tendencia xera conflitos a moito profesorado convocado como membro destes tribunais: séntese presionado polos seus colegas para que se aveña cara ao cum laude. Este fenómeno, do que hai testemuños en universidades públicas, é máis frecuente nas privadas.

Doutra banda, non todo vale, como algúns medios pretenden entrecruzando alegremente cuestións variopintas á propósito das teses e mestrados en que andan citados os nosos políticos. Co desmán que trataron nestes asuntos -ignorando ás veces protocolos básicos polos que están rexidos- o risco colateral teno a Universidade e, sobre todo, a pública. Con que todos os medios puxesen idéntica paixón en esixir ás autoridades educativas un control máis esixente, mellor nos iría.

Xornalismo sine laude

Nesta pintoresca paisaxe, trala aparente procura de transparencia nos currículos, hai unha guerra aberta na que os líderes políticos tratan de facerse ver nos medios. Se se mira aos que puxeron máis belixerancia neste asunto non é difícil adiviñar que é, ademais, un modo de distracción, cando os asuntos principais da corrupción van estar xudicializados, en particular os da Gürtel. Os mestrados e as teses traen ás conversacións cotiás un exotismo peculiar que, en definitiva, fai presente o “e ti máis” e que todos os políticos son iguais. E agora que os principais partidos teñen á fronte xente nova, que se sobreentenda que a política é sucia, axuda a que o seu campo quede máis libre a cantos a queren dotada de viscosidade oscurantista.

No entanto, neste cursiño nacional que nos están dando os pais da patria tamén é dado ver que os novos líderes non son iguais. Aos de Podemos, de momento deixáronos de lado porque parecen máis avezados nos protocolos académicos, aínda que lles pretenderon pillar non fai moito por aspectos colaterais. A Rivera, acábano de apear en Barcelona da pretensión de ser “doutorando: que se saiba, esta inconcreción -in-significante- poderían colgarlla infinidade de españois, e máis os que, por cambios de plans académicos, repetiron os cursos previos a unha tese de doutoramento. E en canto a Pablo Casado, non se sabe de ninguén que acumule en tan pouco tempo -e no medio dunha polivalencia de actividades como desenvolveu desde que empezou a traballar con Aguirre- tal cantidade de titulacións; tampouco é tan doado atopar a alguén que, logo de poñer a caldo aos seus opoñentes nesta guerrilla de mestrados e teses, non fai o que lle esixe aos demais. As súas présas cos demais esperan a que o Supremo vexa se hai ou non causa nos seus tratos coa URJC. E en canto a Sánchez, a súa tese na UCJC é de dominio público. Polo menos, aí está o que presentou como resultado do seu traballo de doutorando, que, segundo parece, cumpriu os trámites regulamentarios.
Co que se move neste capcioso rifirrafe de sospeitas de plaxio sementadas por Rivera -aventadas sobre todo polo Mundo e ABC-, non é pouco. O estraño é que, interesados ou non na calidade universitaria, xa hai inquisidores excepcionalmente ocupados en ditaminar sobre a calidade que ten esta tese de Sánchez e, de paso, en como, onde e con que tribunal foi defendida. Da contorna e características das demais teses, artigos ou libros que na Universidade se poidan producir para a expansión do coñecemento, non din nada.

Unha Universidade cum laude?

Os ocupados en ver se esta tese cumpre determinados estándares e non é froito de compadreo, deberían partir dos baremos en que adoitan moverse de ordinario os cum laude que expiden as nosas universidades e, antes de sentar cátedra, comparalos cos que para toda teses que se precie prescribía Umberto Eco en 1977: Como se fai unha tese: técnicas e procedementos de investigación, estudo e escritura. Ese libro aínda é útil. E se, terminado este exercicio de honestidade, lles segue preocupando a preparación universitaria que teñan os nosos políticos -como fonte razoable de honesta calidade da xestión que vaian facer-, pidan a Pedro Duque que aterre e esixan que teña recursos para atender -entre outras cousas- a se en todos os departamentos universitarios está claro que entendan por tese ou si lles vale calquera cousa; se non son moitos os desbordados pola cantidade de DEAs, TFMs e TFGs a examinar, sen tempo para atender ben ao alumnado; se o profesorado valioso e ben retribuído non baixaría sensiblemente nestes anos; en que grao a competencia e incompetencia conviven na confrontación entre privada e pública; ou que presenza teñen as nosas universidades no panorama internacional de investigación e docencia. Previamente, teñen algo máis sinxelo en que ocuparse: se os proxectos de teses se aceptan antes ou despois de terse matriculado -porque non é o mesmo-, e se o que se impón aos decanos en múltiples ocasións -tanto en mestrados como en teses-, é que quen paga unha matrícula ten dereito a o título correspondente.
Teñan por seguro que -recoñézase cum laude ou sine laude- a cantos se empeñen nesta liña de investigación xornalística non lles faltará traballo, e que a todos os cidadáns nos virá moi ben.

TEMAS: Universidade. Tese e mestrados. Posgraos. Función da Universidade. Políticas universitarias. Debate político.

Manuel Menor Currás

Madrid, 15.09.2018