Sen présas nin pausas, veremos que afán é posible cada día

Dos límites e ambicións do novo Goberno -entre o posible e o desexable- falou Isabel Celáa nunha entrevista a Eldiario.es

Poden estar aí non poucas das pautas que, con realismo, pretende o seu proxecto educativo, a outra competencia da portavoz gobernamental. Ante todo, que facer coa LOMCE. Desmontala”por partes”, dando prioridade aos aspectos que, desde 2013, acentuaron a desigualdade, parece un bo obxectivo sempre que “a medio e longo prazo” -cuestión aleatoria neste momento- culmine nunha máis xusta estrutura educativa que resulte difícil de remover ao primeiro de vez. O pasado foi pródigo en enconadas alternancias estériles.

O demais é aclaratorio do principal. E é que a LOMCE sintetizou gran parte das aspiracións dos sectores máis reacios a que o sistema educativo se modernizase en profundidade e fora quen de adoptar as mellores prácticas en beneficio igualitario de todos os españois. A liberdade e a universalidade do dereito á educación que recoñece o artigo 27 da CE han ter nesta lei a súa interpretación máis parcial. Desexable, xa que logo, é que se revise a fondo ese articulado, de modo que se compatibilicen ambos dereitos e se blinde o seu exercicio sen demérito para o ensino público; e posible é ir dando pasos significativos nesa dirección “sen présa pero sen pausa”, con fórmulas concretas que freen o deterioro sufrido. O intolerable é que a educación siga sendo o primeiro chanzo para privilexiar modelicamente a grupos que aumenten, con diñeiro público, a fenda social a medida que medre como negocio e forma demostrativa da diferenza. Só será excelente se cumpre como sistema de cohesión social e unidade moral de convivencia.

Nas palabras da ministra se trasloce, ademais, unha relevante atención á Formación profesional. A súa experiencia no País Vasco poderá serlle de gran utilidade para que esa vía educativa alcance, ao fin, no imaxinario colectivo recoñecemento suficiente. Máis aló do ampliado nome do seu Ministerio, será crucial unha mellor redefinición da segunda etapa diso de modo que non resulte tan temperán discriminatoria como está sendo. Desde a reforma primeira na LOXSE -e desde as precedentes nos anos sesenta e setenta de Lora Tamayo e Villar Palasí-, a definición polivalente dese final da Secundaria Obrigatoria converteuse en clave para a calidade do sistema educativo. En todo este tempo, o discurso -social e político- sobre a educación, sempre estivo viciado por razóns máis ou menos relacionadas con esa etapa. Recórdense aqueles estigmas de “baixada do nivel” ou de “exebeización do sistema” que tanto serviron de escusa para frear os intentos democratizadores. Pero como expoñente de fallos e progresos, aí seguen os tercos datos do moi azacaneado “fracaso e abandono escolar” existente, o gran reto a superar sen portas falsas máis aló dos compromisos con EUROPA-2020.

Que eixe vertebrador?

Sen desmerecer de tan principais asuntos, nas respostas de Celáa aparecen conexos outros de gran valor. Veremos se unha vez máis, e ata onde, son instrumentados para vender o posible como substituto do necesario, esa historia cansina que, desde 1812, na Constitución de Cádiz, non cesa. Nela entran a Relixión ou as relixións e a ideoloxización -cuestión bastante máis ampla que a que pretende cinguirse á súa presenza no currículum-; o papel da privada e dos colexios concertados no sistema, que tanto alenta unha das liberdades menos libres: a da elección de centro; e, cun alcance maior do que cabe intuír na entrevista, a formación do profesorado, ese intanxible tan sobado como desatendido, e a participación democrática na xestión modernizadora das aulas, un dos mellores signos do valor que se lles asigna.

Se no medio de tanto avatar impredicible como o da política actual-“de urxencia”-, a ministra e o seu equipo poden manterse consecuentes con que “o ensino público é o eixe vertebrador do sistema” e non a criada de servizo, xa será positivo. Será digno e xusto, equitativo e saudable.

TEMAS: Educación pública. Pactos educativos. Programa de Goberno. ISO. LOMCE. Formación profesional. Fracaso escolar

.

Manuel Menor Currás

Madrid, 21.06.2018

Seguirá aí por moito tempo o autocumprimento do que hai?

En Educación, pronto veremos se a LOMCE persiste moito, se o déficit segue sendo un problema, se o art. 27CE se remove ou se teremos que esperar.

Os que teorizan sobre a pasiva repetición cíclica da estupidez humana adoitan recorrer, moi dignos, ao seu comodín en situacións como a da nómina de ministras e ministros que acaba de xurar os seus cargos. Varias son as sorpresas que ofrece e, entre as máis rechamantes, que a lista sexa feita axiña que, cando a impasibilidade cíclica non deixaba sospeitar que puidese haber un cambio na Moncloa. Engádase a de que, nesa listaxe para gobernar, a nómina de mulleres supere amplamente a anceiada “paridade”.
As reaccións, con todo, non todas son sorpresivas. Algunhas proxectan sofisticados modelos da estupidez que Piergiorgio Odifreddi denosta a gusto no seu moi lúcido e divertido Dicionario da estupidez (tan ben editado por Malpaso). É tremendo que, non atrevéndose ninguén a meterse coa incompetencia dos nomeados e nomeadas -pois en xeral se lles recoñece experiencia e preparación “técnica”- moitos medios sobradamente connotados de sesgo conservador e ata reaccionario xa poñan tachas a algúns ou algunhas -especialmente ás dúas mulleres que ocupan agora os Ministerios de Sanidade e de Xustiza- por moi variopintas razóns, como que a seriedade mostrada no seu traballo e a defensa dos intereses do Estado poidan obstaculizar os intereses particulares, a sacrosanta propiedade privada e os seus negocios conexos.

Comprensivos e ata doutrinarios do recente pasado, e tendo en conta que perderían audiencia neste momento se discreparan moito sobre o acerto desta listaxe, indican por onde vai ir a oposición a este Goberno de Pedro Sánchez. Estes medios e os seus tertulianos non dubidan en afirmar que é un executivo “deseñado en clave electoral”, un Goberno de celebrities, excesivamente “efectista”, e similares. E detrás, non cesaron de oírse -como un mantra descualificador ab ovo-  as voces dos que proclaman que é un Goberno “falso”, non “elixido polo pobo” e con só 84 deputados, que se coou pola porta de atrás da democracia e que vaia vostede a saber que pactou facer con España cando foi levantado por todo tipo de vendepatrias.

O verdaderamente estúpido é non aprender da Historia -a máis recente tamén o é- As teorías da súa circularidade, como as moi providencialistas, ensinan que o ser humano é un eterno menor de idade. Canto fai ha de contar coa protección do panteón en que oficia unha nómina de cregos e burócratas, fieis gabadores dun presunto sentido común propagado polos fortes. O resto dos humanos, incapaz de comprender e intentar solucionar as súas limitacións en pé de igualdade, debe deixarse levar pola panda de selectos, únicos capaces de executar tan alto designio. Agora, perdido o paraíso, repiten -eles si- escenas de 2004 que duraron tanto, que algúns animan a Aznar a que xestione o seu “centro dereita”.
Estes últimos anos de Goberno do PP mostráronnos moitos signos desa estupidez instituida, á que tampouco foron alleas bastantes decisións anteriores, especialmente visibles desde 2009, cando a estética que se publicitaba mutouse en rictus amargo, con recortes aos funcionarios, unha reforma laboral tan peculiar e aquel artc. 135 CE: Vaia Terceira Vía!

Canto pesará “o que hai”?

Os afeitos a resistir, saudable é que teñan os pés na terra. Os novos ministros educaranlles pronto coas súas primeiras decisións e xestos. Estes tenderán a remendar aquelas e enseguida empezaremos a dubidar entre o prometido -simbólicamente, claro, porque o programa irase mostrando sobre a marcha- e o postergado. Esperemos que a nova ministra de Educación ensine, ante todo, a non ter que distinguir moito entre o necesario e o importante. Compaxinar as urxencias que ten o sistema escolar coa portavocía do Goberno e con que a astronáutica se levou as Universidades consigo, multiplicaralle a necesidade de exercitar a fondo as competencias que adquira na súa traxectoria anterior. ¡Atentos!

TEMAS: CAMBIO de Goberno. Consello de ministras e ministros. LOMCE. Déficit.
Artg. 27 CE. Reversión de recortes.

Manuel Menor Currás

Madrid, 07.06.2018