A galiña, o galiñeiro, o raposo e demais animais

 

Volven as vellas fábulas, en versións nada exemplares, sen que aprendésemos as súas leccións.

Antes de que Gerald Durrell publicase en 1956 as súas experiencias case infantís coa variada fauna da illa de Corfú en A miña familia e outros animais, este amplo segmento da Biosfera xa tiña unha longa presenza literaria, mitolóxica, artística e didáctica. As fábulas, por si mesmas –desde a Grecia antiga- sintetizaban gran cantidade de símbolos exemplarizantes. O ingrediente campesiño das parábolas dos Evanxeos xa demostrara, mesmo, gran capacidade catequética para os catecúmenos cristiáns. A pomba (Mat. 10.16-42), os cordeiros (Luc. 10,3), os camelos difíciles de pasar polo ollo dunha agulla (Mat. 19, 24), e os paxaros do ceo que ”nin sementan, nin segan, nin almacenan” (Mt. 6, 26), pretendían achegar a posibles crentes a unha doutrina á que aínda non se dotou da abstracción do Concilio de Nicea, no ano 325.

 Agora que o verán xa non é o verán, e ata os pardaos non son o que eran, é discutible que as fábulas, contos e parábolas servisen para algo. Os máis “espabilados”, ou non llas leron ou o subconsciente levounos a entendelas do revés. Un alumnado de gran ambición elitista acaparou os supostos mellores colexios, posición en que, ao parecer , serviu aos máis “selectos” para rubir aos máis encopetados postos do Estado e “emprender”, desde esa altura da exclusividade, enxeñerías apropiadas para comerse ao parrulo feo, carapuchiña, os tres porquiños e, mesmo, os paxaros do campo que non sementan nin se preocupan. Pronto advertiron que, canto máis adormecidos estean, mellor para atender o diñeiro e aproveitar o do erario público para proveito doutros “selectos” que lles pagaron os seus servizos. Fenomenal! Desenvolveron a especie dos  Amigos de Cánovas estudada por José Varela Ortega, e levaron ao top a súa selección. Este gran avance en desigualdade premiarao algunha Fundación do seu mesmo circuíto; a Trump propóñeno para o Nobel da Paz, por iniciativas  que a inmensa maioría da humanidade entende como bombardeos de xente inocente.

O resto da humanidade non entende nada; non está ao corrente do altísimo nivel de inspiración que proporciona estar nas alturas. Sucede tamén en España, onde os demais cidadáns non son tan “selectos” como os que estes días saen nas noticias e nos faladoiros. Entre outras razóns, porque non hai postos de tan alto nivel para todos, nin tantos colexios onde coidar as boas compañías. Pode que por iso, desde a infancia á universidade, non soubesen ler aqueles contos, nin visionarlos debidamente, pois o que entenderon é que lles axudaban a aclararse coa fauna salvaxe e os lobos –tan maltratados nestes relatos-, ou que o máis conveniente para todos era cumprir unhas regras básicas de respecto e convivencia. Ata admitiron que todo fóra, máis ou menos, como sempre fora: un punto do dereito e un punto do revés; como dicía Manuel Vicent o pasado día vinte, soñaron coa convivencia dunha “esquerda propietaria da fraternidade universal, e unha dereita culta, moderada e europeísta”. Nin este soño nin aquelas alegorías de animais non serviron para que as noticias cesen de mostrar unha gran desfeita, que se pode estragar máis a pouco que a UCO teña a capacidade analítica necesaria sobre os millóns de bytes que flotan na nube e nos papeis.

As altas institucións de que nos dotaramos renquean, e os elevados principios de Dereitos Universais, iguais para todos, seguen sendo utopía. Co que dá de si o panorama internacional, Sudán, Palestina ou Ucraína lévanse a palma no  desconcerto entre humanos. E o que acontece ou está a piques de acontecer nos tribunais españois respecto a corrupción e malversación do orzamento público pode ter un alcance inusitado. A impresión que xa deixa é que os grandes problemas seguen intocados e que a desconfianza medra exponencialmente. Está a dirimirse se a Transición foi un éxito ou se se haberán de revisar  xuízos apresurados que non visen ben o que había que mirar. Reiteradas pautas que agora emerxen falan dunha “cultura” persistente, en que as maneiras de xestionar o público non concordan cunha “democracia plena”. Antes de que as enquisas de opinión mostren o grao de satisfacción da cidadanía respecto ao sistema democrático, e que unha maioría suficiente lle dea un envorco total á idea de “liberdade” e participación –non digamos á relevancia das de “igualdade” e “fraternidade”-, a xestualidad política sen dubitaciones, medias tintas e equidistancias interesadísima ten moito baleiros, non ben cubertos, respecto ao papel do público na vida de todos.

      Esmolantes á porta do restaurante Larry, Madrid, 1940

Entre outras cousas, deberíase revisar a fondo o papel dos lobbys –non só os gasísticos e enerxéticos- no papel que deba ter o privado respecto ao ben xeral. Ao ritmo que vai a información que flúe dos tribunais, non parece que o artigo 128 da CE78 estea a impedir que o antigo feudalismo do Anciene Régime siga vivo, con privilexios como nunca e sen custos para os privilexiados. Nalgúns casos, o poder extractivo real que teñen algúns grupos respecto ao público –e por tanto, sobre a cidadanía en xeral - sobrepasa o de cando a pax romana e o seu colonialismo nutríase de man de obra escrava. E, como o cultural non é independente e estraño ás “cousas que pasan”, non debese quedar fóra dunha profunda e coherente revisión o que acontece cun sistema educativo que, en Madrid, por exemplo –sobre todo na área municipal da cidade- leva décadas fraguando o modelo de sociedade menos igualitaria de España. Cando a solidariedade xeracional créase nos pupitres das aulas, aléntase o crecemento do alumnado de centros privados e concertados, mentres se fai o posible para que os públicos –os únicos aos que  ten acceso a gran maioría- diminúan en número, prestacións e atención. É que se aspira a que un asunto tan crucial como a Educación de todos sexa en diante un obxecto de consumo máis? Vai encomendar ao libre mercado a convivencia colectiva? Quen gana máis coa desigualdade?

Os humanos teñen tendencia a tropezar sempre nos mesmos cachotes, pero a fauna que vemos, non se comporta exactamente igual que antes, e o verán tampouco é o que era. Para o que reste merece a pena repensar as leccións e aquelas fábulas; non sexa que por abandono, ignorancia ou o que sexa, non caésemos na conta de que os males que trataban de previr  seguen vivos e coleando. BO VERÁN!

 

TEMAS: Igualdade democrática.- Privilexiados sociais.- Riscos da democracia.- Público e privado.- Dereitos Universais.

MMC (22.07.2025)

Os vaivéns dos aranceis repercuten nos dereitos cidadáns

Trump dá ás a unha vella estratexia do conservadurismo para retardar ou facer desaparecer dereitos sociais e civís.
 
As carencias educativas que tiveron os nados antes da CE78 repetían un pasado decimonónico que mutilaba a difusión do pensar necesario para actuar en coherencia democrática. Retardados os dereitos cívicos, a interacción de Economía e Política seguía sendo proveitosa para o dereito de propiedade.
 
Indicios de leis sociais
 
Bismarck decidira en 1883 remediar en Alemaña “a cuestión social” mediante institucións e leis sociais e, por entón, iniciouse en España unha lenta sensibilización nese sentido. En 1890, Cánovas del Castillo reclamou “Política económica”, no canto de “Economía política”, e que “interveñan os Gobernos e aínda a Igrexa , non para reprimir, senón pasa buscar satisfacción ás peticións e esixencias” suscitadas pola “antinomia ou colisión entre o dereito de propiedade, baixo calquera concepto, e o de conservación  persoal ou individual”; referíase as cuestións “ás que a caridade cristiá e o seu remedo o altruísmo, non bastan” (Ateneo de Madrid [10.11.1890: ”A cuestión obreira e o seu novo carácter”). A enquisa “oral e escrita”, que iniciou a Comisión de Reformas Sociais, detallou as moitas rémoras de todo tipo que sostiñan o sacralizado dereito, e a propia Rerum novarum de León XIII apenas o retocou en 1891. Coma se dun espello se tratase , idénticas retardacións mostraba o proceso da abolición escravista. Desde 1817, en que Inglaterra presionou a Fernando VII coa trata de escravos, ata 1886 en que se suprime en Cuba, foi vista “como un atentado ao dereito natural da propiedade, que abría o paso a posteriores cuestionamientos doutras formas de propiedade”. A escravitude, prexudicial para cantos a sufrían aproveitaba a uns poucos, incluídos monarcas e clero, o que non impediu que, para lavar a mala imaxe, algúns escravistas creasen varios institutos de Secundaria, o Hospital do Neno Jesús de Madrid ou, mesmo, algunha universidade (Bahamonde, Ángel e Cayuela, J.[1992]. Facer as Américas. As elites coloniais españolas no século XIX. páx. 218).

 No último terzo do século XIX, evitar a “inseguridade social” que puidese xerar unha revolución política de gran calado esixía limitar os usos e abusos do dereito de propiedade e redistribuír o valor do traballo; a beneficencia caritativa non suplía as carencias que xeraban os escasos salarios. Con todo , en ámbitos como o da educación, os desprazamentos de atención oficial subsistiron. Puido verse, por exemplo, ante a recentemente publicada Lei Moyano; en abril de 1858, un grupo de economistas liberais “discutía” sobre o “Ensino Obrigatorio” e a súa “gratuidade”. Na súa opinión, o dereito do ensino de todos non pasaba de “deber moral imperfecto”; as distincións entre “instrución” e “educación”, “pública” e “privada”, “liberdade” e “obrigación”, e a “utilidade” ou “inutilidade” que puidese ter para a “xente humilde”, indefinían a conveniencia de “asegurar o cumprimento do deber natural que teñen os pais de dar un certo grao de instrución transformando este deber en obrigación legal”. Mentres tanto, no Parlamento prosperou a “liberdade educativa” do conservadurismo confesional (como documentou Yvonne Turin en 1967: A educación e a escola en España, de 1874 a 1902).  Deste xeito, o aprazamento retardatario do beneficio da educación –aos grupos sociais de peor situación soocioeconómica- proseguiu e, en 1892, Concepción Arenal avogaba pola instrución para solucionar “a cuestión social”; segundo ela, tiña moito que ver con “a maneira de pensar” e “a maneira de saber”(En: “A instrución do obreiro”). Ese mesmo ano, ao debaterse o traballo infantil, Juan Sallarés –destacado fabricante téxtil e presidente de Fomento do Traballo Nacional- argumentou con “o grave trastorno” que supoñería en moitos fogares obreiros a diminución deses ingresos (En: O traballo das mulleres e os nenos).

 
Esta encrucillada

Chegados á Guerra incivil, ás retardacións de dereitos sociais que impuxo o réxime franquista respecto ao arranxo da “cuestión social” engadíronse as da “cuestión escolar”, escasa e limitada para unha maioría. Nas pavías estiveron durante longos anos os dereitos educativos de moitos mozos e mozas, como documentou o Apartado IV dos Pactos da Moncloa o 27.10.1977, momento a partir do cal as distancias entre o público e privado, a efectos de educación e escola –e de moitos outros asuntos- proseguiron. A cuestión é que, despois da CE78, na primavera de 2025 proseguen distancias ralentizadoras. Esquecementos do vivido e abusos das palabras axudan a soster un trato desigual aos cidadáns desde que van por primeira vez a unha escola ou a un colexio. Un herdado hábito entorpecedor cara aos dereitos de todos, unido ao emprego sofista das palabras básicas da educación, aínda recortan o seu valor aos máis débiles. Móstrano, agora mesmo, os debates, suspicacias e hostilidades que suscita a tramitación do proxecto de Real Decreto polo que se modifica o R.D. 640/2021, do 27 de xullo, sobre creación de universidades. Segundo os patrocinadores de 35 universidades privadas, ofrece unha “visión distorcida” das mesmas.
 
Os criterios de racionalidade e igualdade democrática só se traducirán no logro dun sistema educativo modernizado se garanten a todos os cidadáns o dereito a unha educación digna, un logro imposible sen fortalecer sólidamente a educación pública. Con todo, coma se o tempo non pasaría , segue habendo escusas e pretextos que socavan en silencio o dereito á educación de todos, mentres os supostos dereitos da liberdade do mercado e da “liberdade de elección de centro” sempre tiveron carta branca en asunto tan primordial. Aínda que se mira, non son outras as razóns e privilexios que esgrime Trum&Company desde o despacho oval coas súas táboas cambiantes de aranceis e demais brincadeiras chulescas. Os seus xestos, vistos na perspectiva do tempo de desenvolvemento dos dereitos sociais e políticos en España –cando o primeiro corresponde á Lei de Accidentes laborais de 30.01.1900-, parecen indicar que este presente prefira dar continuidade a un pasado sempre desfavorable aos mesmos grupos de xente. Os espabilados contan co favor que lles prestan cantos se brindan desde distintas frontes a non perder corda na redistribución de ganancias que esta política neocolonial achega ao neoconservadurismo. Esta neomodernidade, contraria á que moitos imaxinaron despois do París de 1789, raro é o día que non teña algún reflexo. Como adiantada en retroprogresións, a Real Academia de Belas Artes de San Fernando acaba de marcar esa pauta . O trato que acaba de dispensar a Andrés Rábago, emenda o que en novembro de 2019 lle dera o Museo do Prado colgando as súas viñetas críticas á beira da mirada de Goya nos seus Cadernos, debuxos e augafortes. Censurará tamén os ferros orixinais do pintor aragonés que atesoura no seu gabinete, recentemente restaurado?
 
TEMAS: Liberdade de comercio.- Liberdade de elección de centro.- Liberdade e universalidade educativa.- Público e Privado.- Convivencia democrática.
 

MMC (14.04.2025). 

As máscaras e as súas vergonzas

 Deixar ou non deixar as máscaras, non impece que haxa individuos con moita cara en canto ao interese de todos; préstalles máis satisfacer o seu.

Logo de dous longos anos, a case normalidade volve á vida cotiá a través dun dos seus símbolos; decae o uso da máscaras en grande parte da vida relacional e, de paso, xorden novas situacións. A dos cativos e adolescentes que neste tempo han ter que ir á escola ou colexio tocados con este sistema protector terán especial significado; non faltarán os que se sintan desprotexidos ante o aspecto que causen aos demais. Non faltarán tampouco, sobre todo entre persoas maiores, quen se sintan acovardados e reticentes, con medo a un trato máis fluído que o deste tempo pasado. Peor levaremos todos o recordo de cantas persoas próximas se foron; sen elas, toda renovación da normalidade anterior á pandemia non será o mesmo.

A corte dos milagres

No plano político, tamén quedan pegadas de canto foi o tránsito por estes dous longos anos. Chaman a atención, por exemplo, algúns dos xestos de índole supostamente emprendedora que as urxencias dos momentos iniciais de pandemia trouxeron consigo, con efectos favorables para o peto duns cantos mediadores de contratos suculentos; as máscaras han ter beneficiarios estraños, capaces de burlar os controis básicos que un sistema democrático ten establecidos para que o diñeiro de todos non se desperdicie entre listos de quenda. Os varios casos que se ventilan neste momento nas instancias xudiciais, con todo tipo de escusas por parte dos implicados, cuñados e parentes, e con total mosqueo por parte dos paganos, están á espera de que se aclaren leas oportunistas. É probable que, nin sequera se logran solucionarse, mellore moito a confianza cidadá nos xestores dos recursos públicos.

E esta é a outra das cuestións importantes que nos deixan tras si as máscaras, que a redución dos impostos, xusto cando estamos ás voltas coa declaración do IRPF, volveuse a converter en asunto principal de propaganda política. A idea de que o diñeiro está mellor nos petos dos cidadáns non deixa de ser un sofisma máis no medio da confusión, por ver se alguén pica e vota a favor de quen sosteña a proposta; con antecedentes como os de moitos capítulos de xestión recente, os propagadores desta idea deberían engadir que moito mellor se o resultado do que se recaude vai parar aos petos dalgúns amigos pouco escrupulosos. Sen un debate solvente, sereno e a fondo sobre canto implica o pago de impostos en maior ou menor contía, en que capítulos, por parte de quen e con que diferenzas de tramos de rendas, é un falso debate, destinado únicamente á ambigüidade publicitaria de erixirse en salvadores de non se sabe quen nin a costa de quen. Sen importar que satisfaga á gran maioría, esta cuestión acabará onde adoitaba dicir o refraneiro: reunión de pastores, ovella morta, e que pague a conta algún innominado membro do rebaño.

O asunto da disminución de impostos, lanzado ao voo, sen referencia a que tipo de país se quere ter, con que dotacións de redistribución de rendas e, xa que logo, con que calidade de servizos para todos os seus cidadáns, é banal. Os que reclaman como método político baixar impostos, deberían aclarar antes de nada a conta de que redistribución irá o desconto. Non sexa que o que queren realmente é desprotexer á maioría de xente que a necesita para saír adiante, mentres se pretenden aumentar as posibilidades de negocio privadas, non en sectores exclusivos de Premium, senón nos estratéxicos como Educación, Sanidade, Servizos á Terceira Idade e Dependentes, a máis diso outros servizos públicos. Os exemplos que nos poñen diante, de negocios que nestes campos concretos medraron a expensas da diminución de recursos ás redes públicas, son moi claros nalgunhas Comunidades que se erixen a si mesmas como modelo de xestión. O caso de Madrid é especialmente significativo por publicitarse descaradamente as súas bondades, coma se fose a punta de lanza dun neoliberalismo costumista, sen contradición interna ningunha.

Como tantas veces se dixo, é raro que tratándose da Comunidade con PIB máis alto de España, se estea convertendo en campioa das privatizacións e, simultaneamente, na número uno en canto a minoración de recursos per cápita nos sectores eminentemente sociais. Debe ser, ao mesmo tempo, a campioa en protestas dos seus propios funcionarios e traballadores, tensionados das ratios que lles tocan de atención aos cidadáns pola disminución de medios e prazas de profesionais. En fin, o é sen dúbida, ao que se ve na prensa case a diario, en chapuzas de xestión, por exemplo coas máscaras, por non mencionar outros aspectos xa clásicos desde 2003 e aquel famoso “tamayazo”, o gran fito modélico de facer alta política. Deste xeito, en Madrid, revive, desde antes de maio de 2021, a isabelina corte dos milagres, na que ningún conselleiro cortesán viu pobres.

Ubicuidade escalolóxica

Pola súa banda, o milagre da ubicuidad non é o forte do novo líder nacional, Alberto Núñez Feijóo, pero si a súa habilidade para situarse de perfil para que non se saiba ben si sobe ou baixa a escaleira do que sexa, nin a súa implícita zorrería política; no pobo onde naceu, para case todo hai que subir e subir para logo baixar, e é un incordio dicir constantemente que está facendo. Coa súa axenda de Xénova na man, acaba de xustificar a súa inasistencia á toma de posesión de Mañueco á fronte dun Goberno complexo; todo sexa por non facilitar a foto de colaboracionista cos partidarios de reducir o Estado aos tempos anteriores ao Paleolítico Superior (desde onde din que arrinca a Historia de España). Pronto veremos en danza ao novo Goberno Castelán-Leonés e poderemos apreciar en directo o trato que dan ao futuro do Estado de Benestar que se logrou nesa terra, unha vez que Feijóo está publicitando plans para reducir impostos ao seu modo. En Andalucía á súa vez, xa invocan aos arúspices para ver o momento máis oportuno para as seguintes eleccións, non sexa que deban facelo peor que na vella Castela.

Mentres nos aclaramos algo máis con estas ladinas propostas de impostos nuns ou outros sitios, e se quedan en favorecer máis a quen xa teñen o favor para evadilos, iremos vendo en que segue quedando esta democracia nosa, sempre máis formalista que acorde en orientar os ingredientes básicos do suposto pacto social. As máscaras, independentemente do que fagamos con elas, se abandonalas do todo ou seguir sendo precavidamente “responsables”, seguirannos a donde vaiamos; sen elas, as distancias acúrtanse e quedamos ante o ollo dos demais cos nosos egoísmos particulares saltando á vista de todos. Queiramos ou non, se institucionalmente non o remediamos, seguirá primando o que, a modo de utilitaria conclusión do seu Diario do ano da peste, deixou declarado en 1722 o eu narrador de Daniel Defoe: “Terrible peste asolou Londres…, cen mil almas levou, Pero eu sobrevivo!”.

TEMAS: Estado de Benestar.- Impostos.- Alianzas políticas.- Público e Privado.- Oportunismo político.

MMC (Madrid, 20.04.2022)

23F22: crise do PP?

 

O acontecido é grave para a evolución democrática de España

O que está sucedendo estes días no partido conservador de España pode ser unha pura ficción novelesca, unha secuencia máis da súa historia, ou unha mixtura de ambos mundos. Debe determinalo quen escriba o guión orixinal, pero mentres non se dilucida a enleada, será proveitoso non dalo por resolto. Que estivese atento a ver a súa evolución, inaudita ata parecer froito da nosa imaxinación, ben faría non dalo por resolto; non sabemos que parte de todo iso é verdade e, menos, que problemas reais causou. A suposta novela está sendo moi eficaz, ata en difuminar o seu verdadeiro argumento.

A serie

A primeira advertencia para decatarnos é tratar de ser conscientes de que somos espectadores de algo que era difícil de imaxinar. A segunda é tratar de adoptar a posición de observador axeitada partindo de que, ante transformistas e xentes de circo, han de adoptarse precaucións ante o que parece que vemos e non é exactamente o que sucede, non sexa que nos despistemos indebidamente.

Como nun conto, érase unha vez un partido político en que parecía, ao fin -logo dun longo serial de episodios turbios, en que ata a propia sé social era produto de trampas-, que se quería aclarar se un membro eminente de agora era ou non corrupto; é dicir, se proseguía a tradición das mordidas para xestionar recursos públicos. Sería exemplarizante para outros á vez que proveitoso para mandar máis, pero cos penitentes de teatreiros vitimismos nunca se sabe. A sorpresa forte estaba por chegar, porque despois de que os implicados se dixesen en público canto quixeron dicirse das mascarillas obxecto da lea, a comisión propiamente tal, e a coartada excepcional da urxencia, o argumento desta serie cambiou bruscamente. Como nunha traxedia de Shakespeare, A acusada converteuse en acusadora, mentres o acusador sufriu un revolcón a conta dos seus. Maltreito este da pelexa, protagonizóu unha despedida solemne ante a audiencia -entre a que se podían advertir traidores-, un último xesto que deixou a serie no seu máximo clímax. O que veña a continuación inicia unha curva de desinterese, aínda que a recado que os seus gromos darán para outra tempada espectacular, e recambio de actores e actrices.

Difuminación

Das moitas exéxese que admite a primeira tempada da serie que acabamos de ver, hai capítulos que non se deberían escapar da retina sen prestarlle especial atención, non tanto como goce, canto como aprendizaxe. De entrada, a constancia de que espectáculos como este son un descalabro para todos; logo de case corenta anos ansiando que houbese democracia, non parece que nos corenta e catro últimos aprendamos moito a practicala lealmente: non é ningunha alegría, pois, que, cada pouco, unha vez uns e outra vez outros -por referirnos aos dous principais partidos que han protagonizado a alternancia desde 1978- estean dando a nota do quítate ti que me poño eu; neste caso medre o malestar porque o protagonista que acaba de perder a partida foi o único que, na historia do seu grupo, non foi elixido a dedo para dirixilo. Nunha segunda observación, complementaria desta, é inquedante que sexan os varóns do partido -versión real da grafía “baróns”- os que decidan o destino do guión a seguir en diante: é raro que non se advirtan máis explícitas as “baronesas”, que habelas hainas e con peso acreditado nesta historia.

Pero entre tanta difuminación do realmente sucedido, o máis dramático é que entre as razóns que, nunha consideración democrática da vida política cabería considerar, de todas as de cariz relevante ningunha apareza como causante de este folión. Non xurdiu porque o defenestrado non sexa capaz de frear o bo funcionamento -polo menos nos prazos constitucionais establecidos- de institucións como o Consello Xeral do Poder Xudicial e ralentizar os doutros altos tribunais, ou o da alta dirección de RTVE. Ninguén lle pode botar en cara tampouco que non faga o posible, coas súas votacións e co seu verbo máis florido, por que o Goberno actual de España quedase como ilegal, non só ante o resto de españois, senón tamén ante os socios da UE, por razón da xestión dos recursos procedentes de Bruxelas. Poucos poderán argumentar que non estea brillante en satisfacer as aspiracións dos pais transmisores da antorcha desta formación política en canto a dar cancha ao seu lado máis dereitista, achegándose aos egresados ultras. E moi eficaz foi este modo de ocultar, coa súa autoinmolación, o problema inicial da crise: as supostas comisións que a lexislación da Comunidade de Madrid prohibe expresamente.

Mal agoiro

Quedámonos con todo, coa dúbida de se sabería desenvolver o lado auténticamente centrista que autodefine á súa formación. O seu programa preferiu non buscar un diálogo leal coa esquerda, poñer pegas a conquistas sociais en principio xa en marcha, non votar unha reforma laboral que só emendou levemente a do seu propio partido, non estar ao quite de problemas como o da vivenda, non facer propostas propias que desen algunha esperanza á xente necesitada, non tomar a todos por españois, palabra exclusiva para uns poucos. No canto de enquistarse nun legado que quedou como pelexa de egos persoais, gañase moito en liderado se advertise á súa competidora en cuestións como “a liberdade á madrileña”. Esa pelota deixouna no aire para que siga facendo o que lle veña en gana como, por exemplo, aumentar o orzamento para o ensino privado e profundar as limitacións do ensino público. Xusto nestes días de pelexa, acaba de arrebatarlle os poucos centros que tiña de Educación Infantil de 0 a 6 anos, que foron referencia de bo facer didáctico.

Todo conto ten a súa conclusión práctica. En este, é posible que do mago que poñan de recambio en Génova -ou onde toque- os galegos saiban moito, aínda que, como é sabido, por unha banda xá ve e por outro que quere que lle diga. Sexa quen sexa, se segue xogando a escamotearlle á cidadanía os seus dereitos, estará dando sinais de inutilidade para unha suposta vocación de servizo á “liberdade dos españois”; neste 23F todos son hoxe máis incrédulos e calquera día preferirán un salvador máis orixinal.

TEMAS: Partidos.- Política democrática.- Corrupción.- Transparencia.- Publico e privado.

Manuel Menor (Madrid, 23.02.2022)