A presenza dos americanos do Norte na gobernanza de Caracas ten pouco que ver coa democracia.
O acontecido o día tres de xaneiro a Nicolás Maduro, preparado con mimo de alta tecnoloxía e disposto con gran riqueza de medios militares, demostrativos de forza e coacción, vai dunha política que bebe de tradicións impositivas ás que Maquiavelo puxo nome, pero xa existían. Só varía o seu grao de obscenidade teatreira, en que o recato non existe nin a posible vergoña pola súa impunidade, como anunciou a Estratexia de Seguridade Nacional do 10 de decembro pasado, en que Trump exhibía as súas prioridades de carácter económico en canto a enerxía e materias primas preferentes. Esas claves de xeopolítica redefinían os intereses vitais USA e os medios estratéxicos para defendelos. En consecuencia, os pretextos do narcotráfico e a suposta defensa da democracia dos venezolanos, descontentos coas políticas que desde Chaves a Maduro rexeron Venezuela desde 1999, non pasan de pretexto propicio para impoñer –unha vez máis- a vella lei da Doutrina Monroe que, en 1823, advertíalles ás potencias europeas que non se involucrasen en colonizar nin intervir en América.
O lema "América para os americanos" conlevaba que EE. UU. non se implicaría en asuntos europeos. Esta doutrina, con todo, tan activa cando España tivo a súa “crise do 98” –e sobre todo o final da súa presenza en Cuba- pasou de ser, non só barreira xustificadora da hexemonía estadounidense, senón tamén ferramenta para intervir fóra do seu territorio. Desde 1904, Theodore Roosevelt permitiu a intervención de EE. UU. en conflitos europeos como o da I GM. O da IIª, coas súas derivacións na división do mundo con “a “Guerra Fría” e os seus correspondentes conflitos dentro e fóra de Europa, en Vietnam e en Oriente Medio, conlevaron a súa incesante presenza. En América Latina, tampouco as distintas nacións se comportaron desde 1898 consonte os designios dos americanos de USA e o sucedido –entre outros lugares e momentos- en Chile ou Panamá, en Arxentina, Cuba, Guatemala e Bolivia, e agora mesmo en Venezuela, mostra a vixencia da doutrina sustentante da decimonónica “diplomacia das cañoneras” como instrumento dun principio de realidade alleo a toda posibilidade dialogante.
Esta repetición do pasado mostra que o acontecido en Venezuela estes días, sen ser o mesmo que no pasado, parécese moito, como tamén se parecen as repercusións afectivas, nada unívocas nas súas máis inmediatos interesados. O amplo número de venezolanos que, por razóns moi distintas inmigraron a España -e particularmente a Madrid e Tenerife- dá pé para lembrar historias dos anos cincuenta, en que multitude de persoas soñaban con emigrar ao Norte (como chamaban a EEUU), onde imaxinaban que vivirían moito mellor. Os “haigas” dalgúns emigrante, como os obxectos que algúns privilexiados colegas levaban á escola porque algún parente llos enviaba, espabilaban os soños dun mundo que podía ser mellor que o que a autárquica cartilla do racionamento impoñía. Aquelas xeracións tardaron en ver que aquel Pacto de Madrid en 1953 perpetuaba a ditadura franquista. Ata 1978, o leite en po que se repartía nas parroquias, e a Coca-Cola que desde ese ano empezou a fabricarse en Barcelona , testemuñaban os plans de EEUU no Mediterráneo, en plena “Guerra Fría”. A americanización desarrollista esixiu unha nova educación máis actualizada para as necesidades do capital humano necesario para os Plans de desenvolvemento e a LXE ampliou en 1970 a escolaridade ata os 14 anos sen apenas modificar un sistema que se rexía por leis e decretos emanados desde a Xunta Técnica de Burgos desde 1936 e 1938. En pleno tardofranquismo, os estudantes universitarios entoaban o Cara al Vent de Raimon , no canto do Cara al Sol de Juan de Tellería , nas súas aulas unha policía especial vixiaba desde xaneiro de 1968 a detección e represión de conflitos, e nos campus a cabalería de “os grises” brincaba en nome da “democracia orgánica”.
A cuestión perentoria non debería ser se ten razón o coro de Feijóo , Gamarra, Ayuso e Aznar, coas súas contradicións entre os seus desexos e as imposicións do propio Trump, que se levou a Maduro e deixou a Delcy Rodríguez no escaparate do aparello venezolano. Doutra banda, a comedida racionalidade do Gobierno de Sánchez tampouco é tranquilizadora. As urxencias do imperialismo americano fronte ao crecente poder asiático ameazan con xerar inestabilidades como as que trouxeron outras transicións imperiais estudadas por Inmanuel Wallerstein (O moderno sistema mundial, 4 tomos: 2016) Ás ameazas que se fixeron a Cuba, Colombia ou México na mencionada sesión mediática pode sobrevir pronto a operación final sobre a europea Groenlandia. As razóns serán as mesmas, e non a suposta calidade democrática que os daneses exerzan nesa zona; a veda está aberta: Alea xacta est.
En 1958, Carlos Bousoño, que vivira de cheo os efectos da Guerra Civil, escribiu Invasión da realidade, un libro de poemas posterior aos arrebatos con que expresara as súas impresións primeiras, en que tratou de aprehender a realidade condicionante. Afrontar os desacougos da existencia desde a radicalidade limitante das tristezas e amarguras que non cumpren as mellores esperanzas é a mellor fonte do saber e do saber facer; tamén a máis dura.
TEMAS.- Xeopolítica actual.- Inperialismo.- Neocolonialismo.- Trumpismo.- Descolonización e Democracia.
