Hai froiteiros aos que lles gusta unha froita moi derramada

 As metáforas da froita son traizoeiras. Tanto valen para o bo gusto como para indicar grande estragamento gustativo

 

Entre aqueles que foron nenos ou nenas nos anos cincuenta e sesenta, é difícil coñecer a alguén a quen non lle gustase a froita. É fácil, en cambio, ter amigos ou amigas empeñados en contar como nas súas aldeas –cando España era aínda eminentemente rural, e as secuencias da fame eran moi visibles- apenas deixaban madurar calquera indicio de mazá, cereixa ou pera que anunciase a súa posibilidade de ser mastigada. Das uvas brancas que nalgunhas ribeiras empezaban a dourarse no mes de xullo, poucas chegaban ao momento ideal da vendima; as cuadrillas de rapaces, máis agudos que os paxaros competidores, daban conta delas con gran pesar dos maiores, que alentaban aos seus vástagos a conciencia e, de paso, lembrábanlles o dereito de propiedade de que falaba o “non roubarás” do Catecismo do P. Astete. 

O fillo do home. René Magritte, 1964

Hase de recoñecer que a fame era tanta que todo valía para aplacala. Se a impaciencia infantil pillaba algo máis verde do conveniente para o gusto acorde, desbordaba o defecto e facía virtuoso o sabor que tivese para presumir ante os colegas, utilidade que coloreaba de audacia a posible aventura. Pasaron os anos, e desde este presente, en que aquel onte é cada vez máis breve, a memoria que somos non esquece a fame e outras moito cousas  que aquelas infancias non tiveron. Quen di agora que por entón se vivía ben ou moi ben, teñen sorte de non decatarse daquel primeiro franquismo, e postos a buscar motivos de pelexa xeracional, ben podían buscar algunha outra cuestión máis admisible, por millóns de persoas que viron, tocaron e sufriron esta e outras secuelas. A curta experiencia vital dese 21% de mozos nostálxicos daqueles anos grises estraña un embeleco que, desde 1975 difunden, con sorte variable segundo momentos, voces que nunca viron ben as liberdades e dereitos que puideron exercitarse con algunha fortuna. O que outros lles contaron, asociado a dúbidas e inconformismos, excesivo rendemento sacou á os máis incautos. Con todo, nin sequera na extrema dereita son mecanicamente acérrimos dese revisionismo do pasado: un 34,1% non cre, ou non se atreve a dicir, que a vida con Franco era mellor. A racionalidade dese sector talvez logre sobrepasar algún día a barreira de pensar con criterio propio, se consegue consultar material informativo que non estea trucado. Medrar é complicado, e facelo con autonomía suficiente nunca foi fácil, nin antes nin agora, cando a aparencia de autonomía persoal é maior co móbil na man; os traumas de infancia, sen obstinarse en levar a contraria a quen trate de normalizar a vida democrática, son complicados cando entre berros e proclamas andan mesturados narcisismos de variada cor.

 

A mazá de Branca de neve.

Os que non ofrecen expectativa de arranxo son cantos nun quimérico mundo de espellos cambiantes que fabrican memorias desacomplexadas do pasado, levan as comparacións co presente máis lonxe. Din, por exemplo, que lles “gusta la fruta” con xestos contundentes e, como é propio de tempos de confrontación, do modo máis fachendoso para que pareza moi en razón o seu modo de atropelar a verdade e o respecto. Nas disputas entre cuadrillas de barrio, ocupadas en controlar espazos irrecoñecibles como propios ata polos agudos veciños da Rue do Percebe,13, de Francisco Ibáñez, había máis dignidade que en xenoveses como Feijóo, Tellado e Muñoz. O coro senatorial que dirixen con partituras do século XIX, trata de ocultar as súas propias trampas, desidias e orgullos clasistas baixo argumentos berróns e tramposos recortes da súa prensa amiga, ofendidos por que nesta democracia debería rexer o orgánico de outrora. Coma se non existise a CE78, desde que perderon a moción de censura esquecen as facturas que deben por descoidos anteriores a 2018 e, de agora mesmo, en Comunidades onde gobernan. Os fallos do Gobierno central non os exoneran de culpa, pero a súa hábil restrición mental xunta desmemoria e desatinos na coxuntura do incorrecto e, con toda probabilidade inxusto, trato que a suprema xustiza española deu ao fiscal xeral do Estado.

 É máis, a redundante singularidade da presidenta madrileña usa esa sentenza sen argumento para arrogarse verdade sobre canto deostaba desde antes de que se cruzase no seu camiño -fai máis dun ano-, un armador de milongas con Facenda. Converteu en cuestión de honra a súa relación con este “particular” e, en cerimonia pública de fe , elevou á categoría de “ditadura” a persecución que di sufrir dun fiscal do Gobierno de Sánchez. Na súa pretensión de converter o momento en alarma, preséntase como mártir dunha cruzada en que a extensión da trola inventada polo seu xefe de gabinete, logrou misteriosamente que cinco dos 7 xuíces do Tribunal Supremo decidisen –non se sabe con que razóns- que a inconsútil independencia de poderes do Estado debía ser especialmente protexida neste caso. A nova Juana de Arco, defensora da liberdade de descarreirados , tras o seu sacrificio de abandonar a conmemoración do 50º aniversario da Monarquía actual, declarou sen preguntas que ten razón.

 

Esta peza , televisada desde a Porta do Sol, pasará aos anais da historia da Casa de Correos pola súa sintonía con testemuños de quen a viviu como Dirección Xeral de Seguridade. O seu texto, moi digno de ser traballado por cantos ensinen Historia de España en 2º de Bacharelato, podería ser obxecto de comentario na proba da EBAU-2026. Os seus tramos máis valiosos, como cando fala de “ditadura” e “Estado de dereito” hoxe en España, permiten deducir se ao alumno ou alumna dille algo o pasado, presente e futuro da Sanidade, Educación, Vivenda ou residencias de terceira idade, cando en Madrid –a pesar de ter o PIB máis alto en España- máis dun terzo dos seus habitantes non se decatan da suposta “calidade” destes servizos públicos. Esta proba podería discernir o misterio de quen sexan os máis beneficiados cos orzamentos de todos e, detrás da apaixonada doutrina vertida no documento, os indicios críticos dos comentarios indicarán a compracencia co padal de quen dixo o 15.11.2024: “Gústame a froita”. Cabe ao alumnado, de todos os xeitos, ampla marxe para opinar: Adán e Eva tiveron problemas coa mazá. Segundo o Xénese, a muller, ao preguntarlle por que comera daquela árbore, contestou: “a serpe seduciume e comín” (Xene. 3. 13); e segundo os Irmáns Grimm, a Raíña Malvada usou unha mazá para enfeitizar a Branca de neve , que a comeu para salvar ao seu príncipe.

 

TEMAS: Tribunal Supremo.- Equidade xudicial.- CE78.- Manipulación informativa.- Política e politiquerías.

MMC (24.11.2025)

Logo da sentenza do TS, como queda a Xustiza?

A xudialización da política -incluída a educativa- desvirtúa á política e ás sentenzas xudiciais. Os intereses creados mandan máis?

Igual que “empoderar”, “poñer en valor” é expresión recente que vai camiño de ser topicamente reiterativa. Tan en auxe está que, en case todo acto, comentario, evento, opinión máis ou menos animosa en prol de calquera causa de certa, o que opina, expón ou esixe algún cambio séntese desacertado se non a pronuncia. Vai camiño, por outra banda, de querer ser propiedade particular de persoas e grupos con pretensión de marca exclusiva cuxa misión e obxectivo fora encauzar, dirixir e controlar a resolución de problemas non só sociais senón tamén persoais.

Recorden os que sigan con algún interese os debates das políticas educativas, como a palabra “valores” -e non digamos a expresión calidade educativa- seguen sendo obxecto de agres discusións que nese afán de absoluto, acaban sendo excluíntes por razóns que case sempre pretenden ser intocables, por máis que sexan a causa do desencontro. Esa significatividade excluída que se preserva encerra os elementos relevantes do debate, mantendo na escuridade do non dito o privilexio de seguir existindo e impoñéndose a cantos non teñen acceso ao poder de decisión ou se pretende que non o teñan.

“Valores” e “Calidade”

Cando en 2011 acabouse armando en torno a estes dous eixes “valores” e “calidade”, unha plataforma reivindicativa como, por exemplo, “A Marea Verde”, independentemente da evolución que haxa ter esta asociación de grupos que se sentían máis agraviados polas políticas educativas de diversos gobernos autonómicos que polas do Ministerio de Educación, invocaron un “valor” contrario: “Unha escola de todos para todos”. O mesmo fixeron moi pronto outras “mareas” como a de Sanidade reivindicando o público fronte a unha invasión desequilibradora das privatizacións co pretexto do individual exclusivo. Preservar, non perder de vista o valor do ben común, da xustiza distributiva. Esta é a pelexa de fondo, igual que cando no século XVIII, as revolucións burguesas “puxeron en valor” un conxunto de “valores” que todo ser humano ten por nacer, cando o Antigo Réxime primaba o que se recibía por familia, sangue ou confesionalidade de calquera clase, como razóns da diferenza de trato colectivo. Desde entón, todo intento de marcha atrás en canto a non recoñecemento público desa liberdade, igualdade e fraternidad común, adoita carrexar perigo para a convivencia democracia.

Por iso, é un mal síntoma o que pode significar a sentenza do Tribunal Supremo que pretendía clarificar a cuestión do imposto ás hipotecas bancarias. A gama de desconfianzas en que vai meter á xustiza española é de longo alcance. Esta dubitación profunda en que andaba o TS, á que seguiu esta doutrina que nin sequera é salomónica, se se engade a outros reveses dos nosos altos xurisconsultos ante tribunais europeos, deixará pegada en cantos teñan que acudir a esta instancia supostamente independente. A división de opinións en torno ao “valor” ou “valores” que protexe este último pronunciamiento do TS será, ademais, moito máis profunda cando boa parte da política española -a máis sensible precisamente a esa división de opinións en torno ao que debe primar cando son varios os “valores” ou modos de ver que mereza a pena- está pendente de resolución. E máis aguda será cando salten á palestra mediática as resolucións pendentes respecto da secuencia de casos graves de corrupción, directa ou indirectamente protexidas ou alentadas por altas instancias e personalidades do mundo político nestes anos de ferro.

A mellora do sistema educativo

En Educación, son sobradamente coñecidos asuntos cruciais que converteron ao Supremo e ao Constitucional en cuarta cámara decisoria, resultando en xeral, inclinada cara ás posicións máis conservadoras en canto a “valores”. Casos hai xa soados, como o da variación de doutrina respecto ao uso dos recursos públicos para colexios que segregan ao seu alumnado, entre outros aspectos da LOMCE. Ou situacións como as dos profesores interinos a quen non se pagaban as vacacións de verán, e que en Estrasburgo se lle enmendou a plana. E que dicir de sentenzas tomadas en Tribunais Superiores Autonómicos respecto de reclamacións de instancias sociais como algunhas AMPAS en prol do ensino público, que non sendo partido con representación na respectiva Asemblea quedáronse coa súa razón nas pavías, sen poder proseguir a súa chamada de atención sobre “postas en valor” en que a discriminación de recursos era relevante?

Parece que pronto, posiblemente antes de Nadal, poderemos dispoñer do texto que emende a LOMCE. E seguramente volveremos asistir, coma se do xogo da oca se tratase, ao reinicio dun proceso varias veces reiterado na secuencia de leis orgánicas que, desde o artigo 27 da CE, regulan o sistema educativo e, particularmente, as etapas escolares. Pronto veremos reaparecer as apelacións á distintiva “posta en valor” dos “valores” en xogo -con escuridade respecto dos “valores de negocio” que se xogan algúns actores particulares-. Probablemente sexa dado ver, máis pronto que tarde, como afrouxa a virulencia que esta distancia entre uns e outros poida suscitarse aínda: non está claro como dilúa o tempo o acontecido noutras coxunturas. O cansazo e a indiferenza alcanzan aos antigos rockeiros que van de retirada, mentres os novos xogan máis coa oportunidade mediática que coa consistencia argumental que lles daría poder contar cos recursos apropiados nun Proxecto de Orzamentos Xerais sen devaneos. O último tecido de Penélope para a regulación educativa ocultará, solapará ou poñerá en primeiro plano valores exixibles democraticamente en igualdade nunha escola de todos e para todos? Que van poñer en valor?

TEMAS: Tribunal Supremo. Independencia xudicial. Valores democráticos. LOMCE. Unha nova lei educativa?

Manuel Menor Currás

Madrid, 07.11.2018

Importa máis a obediencia aos números que o deterioro das palabras e da alegría de vivir

Arrólannos con palabras. Pero xa somos “máis pagadores que cidadáns”: a única liberdade, -por imperativo legal-, está sendo “a das mercadorías”.

A verdade agachábase

diariamente entre as liñas do xornal

e a esperanza furgaba

inutilmente polos vertedoiros

Todo era gris, dun gris tirando a negro... (Jesús Munárriz: Cuarentena, 1977 trad.)

Esta síntese do que foi o franquismo ultimátum volve resoar nas palabras que, gratuitamente se ceibaron logo da celebración do 1-0. Cando xa van seis anos de procés, agora resulta que o que trae e leva o vento -con son estereofónico, estridente para un mínimo diálogo- é un ultimátum rupturista. Complícaselle un pouco máis a este Goberno dos 84 a posibilidade de ampliar o seu paso pola Moncloa sen pasar por unhas eleccións: ao mal perder do PP/Cs parece querer unirse agora o dereitoso independentismo de Torra/Puigdemont. E neste proceloso mar de fondo, desde Italia soan tamén ventos de fronda que poden complicar aínda máis os problemas que incumben á Unión Europea.

Incribles

Palabras incribles para tapar buracos e gris escuro é o que nos seguen transmitindo intensamente os xornais. As de Isabel Celáa nun recente congreso en Madrid de Interculturas, a ONG dos xesuitas, onde recordou o moito que faltaba por facer en España en cuestións educativas cando un 18,3% do alumnado abandonaba os estudos de maneira temperá. Viña indicar o desexo de que os obxectivos que Europa fixara en Lisboa para 2020 a ver se lograban cumprirse nos ODS (Obxectivos de Desenvolvemento Sostenible) da Axenda 2030 da ONU. Somos o segundo país en Europa en canto a este problema que, sen contar o relacionado co “fracaso escolar”, medrou estes anos. O da igualdade é un reto, para o sistema educativo español, se de emancipar aos cidadáns da pobreza se trata, pero á vontade do Goberno -que creou un Alto Comisionado para o cumprimento destes obxectivos globais- fáltalle credibilidade por parte dos seus destinatarios. Ás manifestacións que entre os días 24 e 27 deste mes terán lugar, convocadas por unha pluralidade de organizacións, engádese agora a folga convocada polo Sindicato de Estudantes para o14 de novembro. Co pretexto do machismo expresan o malestar de que o Goberno de Sánchez “mire para outro lado”: non se trataría dunha “folga contra o Goberno, senón unha folga para que o Goberno faga cousas, que deixe de falar e pase das palabras aos feitos”.

Isabel Celáa, exalumna da Universidade de Deusto, aproveitou a inauguración dese congreso para mostrar a súa admiración polo labor das escolas católicas. En xeral, sen precisar cales. Na clausura deste congreso estivo tamén Carlos Osoro, actual arzobispo de Madrid logo dun coidadoso cultivo de imaxe ao seu paso por Ourense, Oviedo e Valencia. Preocupado por “a linguaxe do noso tempo”, tratou de relacionar cinco termos que empezan por “D”: desenvolvemento, dereitos humanos, democracia, desarme e Deus para insistir na perspectiva trascendente do ser humano. Sobre esa base suscitou eliminar “a anestesia da indiferenza” ante as realidades inxustas, pero a súa elaborada mensaxe quedou tapada polo que dixo respecto de a nova tumba de Franco na cripta da Almudena: “A Igrexa acolle a todos”. Logo viría a súa petición de “que non se implique á Igrexa en disputas políticas”. O voluble tempo dirá, pero sobre a esmerado rostro deste arzobispo sobrevoa o pasado da súa institución, complice cun réxime ominoso. As súas palabras, lixeiras, non borran as autoritarias que en nome de Deus impuxeron os que o antecederon na diocese madrileña “Eijo e Garay, un dos redactores da Carta colectiva dos bispos españois en 1937 e que ofrendou a Deus a vitoria de Franco ao mes de entrar este en Madrid, Morcillo, Guerra Campos ou o propio Rouco Varela-. Sen outro respaldo, seranlle tomadas como palabras baratas e gratuítas, carentes de valor por ahistóricas.

Imperativo legal

O vento tamén trouxo estes días as palabras do Supremo, que volveu a funcionar como terceira ou cuarta cámara (lexislativa), ao rexeitar investigar o mestrado de Casado. Ao referendar por maioría o sobresemento, quedaron nas pavías os indicios de culpa que, a ollos da xuíza instrutora e do que alegaba indirectamente o propio fiscal no escrito exculpatorio, podería terse producido nos tratos do actual secretario xeral do PP e o director do Instituto de Dereito Público da URJC, Álvarez Conde, o cal segue encausado, xunto con Cifuentes neste turbio asunto de privilexios. O PP celebra a decisión, pero as contradicións acumúlanse. O que pase coas outras tres alumnas, por non estar aforadas, non parece ser da competencia do alto tribunal, como tampouco o descrédito que sufra esta Universidade -e a Pública en xeral- ao quedar exentos asuntos que, de similar cariz, proliferen. Non haberá autoridade para investigar e limpar todo ese barro logo desta decisión de non investigar a un dos seus beneficiados.

Quen queira consolarse coas supostas vantaxes propaladas polo neoliberalismo fronte ao público, aí ten o desasosegante exemplo das escusas de POVISA: en Vigo, hai 139.000 cartillas sanitarias polas que o Sergas (da Xunta de Galicia) lle paga uns 542 euros ao ano por cada unha. Os cautivos da súa ineficiencia irán tamén a ese limbo que, segundo se agoira, aumentará se se cumprea creba desta concesionaria privada.

Antonino Nieto, poetaeminente nado en Verín -de quen son os entrecomiñados que subtitulan este comentario- avisa:

Antes era Deus, ou a patria ou o sangue

agora, os números

a mesma morte en vida

o mesmo noxo enriquecendo o salón da alegría.

Ou é o mercado?

TEMAS: Tribunal Supremo. Igrexa católica. Universidade pública. Folga estudiantil.
Privilexios. Neoliberalismo. Proceso catalán.

Manuel Menor Currás

Madrid, 03.10.2018