Franquiciados estamos, e moito máis en educación

Casado toma os criterios do confesionalismo como propios do seu partido en asuntos estritamente civís. Nos asuntos educativos, tamén. Sen contar Cuelgamuros, franquiciados estamos. En case todo. Os biólogos alertan das variadas especies invasoras e a súa "habilidade para causar extincións que reducen a biodiversidade". Desapareceron os comercios autóctonos: Amazon provenos de case todo, Deliveroo serve o que non hai e os taxis teñen contados os seus días de costumismo. Os paquetes turísticos, idénticos case sempre, despersonalizan as cidades cal parque temático en que os selfies comparten panos de fondo. Ata o textil máis autóctono chega ás vías urbanas importantes baixo repetitiva franquicia. E tamén en Educación está todo máis franquiciado desde 2002. PISA e a OCDE a homoxenizan máis con estándares de avaliación, aínda que de atrás traia outras franquicias. A hipótese Casado A globalización tivo a súa versión nese aire do marianismo que, con cansino escepticismo cara a outras miradas, vía os asuntos patrios como algo dado a uns poucos para sostelos como Deus manda e non emendar unha orde instituída de sempre. Despois da substitución, cando parecía boa a “rexeneración”, a “hipótese aberta” con Casado aproveitou a mocidade biolóxica para fortalecerse co que do PP orixinario comparten as franquicias Salvini, Trump ou Sebastián Kurz. Ademais, a recoñecida teóloga Margarita Pintos percibiu como o novo presidente do PP ten un discurso máis pechado que o da Conferencia episcopal en cuestións de relevancia civil. Segundo a teóloga, persoalmente pode ter as crenzas que queira, pero non é procedente que as traslade a un programa político para todos os cidadáns. Por este lado, xa que logo -e contando con que noutros partidos tamén pesa o seu o confesionalismo- imos cara a unha política de renovadas franquicias que veñen de lonxe. Agora que volven a primeiro plano as inmatriculacións de propiedades levadas a cabo polos bispos desde 1946, e sobre todo desde 1998, merece especial atención a vella franquicia do Vaticano en España. Está moi documentada en William J. Callahan: A Igrexa católica en España (1875-2002), Barcelona: Crítica, 2002. Este catedrático de Toronto xa estudara unha parte sensible do período previo á Restauración en: Igrexa, poder e sociedade en España, 1750-1874 (Barcelona: Nerea, 1989). A obsesión por ter e ampliar a privilexiada presenza vén da época tardorromana, cando Constantino e Teodosio dotaron aos eclesiásticos de gran poder económico, cultural e social en todo o imperio romano co pretexto relixioso. Ese dominio, crecente desde o 313 d.C., é crucial para entender moito do acontecido desde entón, como mostran dous libros recentes. Catherine Nixey, en A idade da penumbra (Madrid, Taurus, 2018), céntrase en como o crecente absolutismo dogmático do “cristianismo destruíu o mundo clásico”. Antes, Peter Brown, documentalmente máis consistente, relacionara “A riqueza, a caída de Roma e a construción do cristianismo en Occidente entre 350-550 d.C".; os usos dados polos ricos aos seus bens neses dous séculos serviron a este autor para escribir o seu incitante Polo ollo dunha agulla (Madrid, Acantilado, 2016). Franquicia confesional Como repercuta a franquicia católica na educación española dos últimos 80 anos propicia lecturas que axudarán a soportar o estrés posvacacional. Á relectura de Mariano Pérez Galán en: O ensino na II República (escrita en 1975), poden seguir os libros especializados de Manuel de Puelles, Antonio Viñao ou -entre outros- Emilio Castillejo, cuxa análise de O ensino da relixión católica en España desde a Transición (Catarata, 2012) é moi ilustrativo. Se as présas só admiten unha síntese, estes autores fana en: O artigo 27 da Constitución: Caderno de queixas (Madrid: Morata, 2018). E  se prefírese ler directamente o contrato vixente da franquicia confesional, en Internet están os Acordos entre España e o Vaticano (entre 1976-79), o Concordato de 1953 ou o anterior Concordato de 1851. Este -sobre todo, no seu artigo dous- xa condicionou, en 1857, a primeira lei xeneralizadora da educación en España, coñecida como “Lei Moyano”. E aí seguimos: a franquicia deses “Acordos” pesa máis, neste momento, que o que pase en Cuelgamuros con Franco ou o que aconteza entre os muros do propio Vaticano. TEMAS: Confesionalismo. Acordos España-Vaticano. Concordatos. Inmatriculacións. Globalización. Manuel Menor Currás Madrid, agosto 2018

Previr a intolerancia é salvar o estilo de vida democrático

A UE estimula a cooperación dos centros educativos coas administracións e os cidadáns, e que se amplíen as competencias dos docentes

A ministra de Educación defendeu que haberá que crear unha “asignatura obrigatoria en valores cívicos e éticos”, o que non pareceu gustar aos bispos, que din temer que se impoña “unha ética deEstado”. Este xogo contraposto entre dous modos de entender a educación sostendo os medios para que siga sendo confesional, remítenos ao que o Vaticano e España empezaron a pactar o 28.07.1976, logo de 40 anos de intenso control moralizante. Mentres en Francia hai 113 anos que decidiron evitar interferencias eclesiásticas, nós acumulamos moitos atrasos na axenda educativa,entre eles unha inusitada trazabilidade de confesionalidade no currículo escolar, coa súa inmediata repercusión no alumnado pola súa facilidade para a boa nota. Para os promotores da LOMCE, o privilexio tamén alcanzou aos profesores de Relixión: en Andalucía, por exemplo, un 12% nin dan clase, pero seguen aí a diferenza dos interinos, pendentes de que se revirtan os recortes de 2012.

A aritmética parlamentaria non facilitará a Isabel Celáa que a súa xestualidade verbal modifique moito a vida escolar. A estratexia episcopal, en cambio, pode mover aos seus máis ruidosos fieis cara a novas cruzadas. Talvez por iso, a cambio de que non poña pegas co que vaia acontecer en Cuelgamuros, xa estea apalabrado o xeito de facer case nada no ámbito educativo. O certo, con todo, é que, non só á luz da nosa contorna sociopolítica, senón por razón das sacudidas que recibe a convivencia a escala internacional, europea e española, urxen políticas que ofrezan un sistema moral compartido, valiosas para potenciar a tolerancia entre todos os cidadáns. Non se cobre esa urxencia con fundamento confesional. Habitualmente excluínte das regras de vida doutros, o privilexiado en España desde 1851 acumula -nun minguante panorama de practicantes- grandes parcialidades históricas e morais: curas e bispos ultraconservadores e de aire cismático, clásicas intransixencias en cuestións de sexo e dereitos das mulleres, e outras actitudes nada exemplares.

O Informe RAXEN

O ensino pluralista en valores cívicos vén urxido polo inquiedante panorama de datos que mostra o Informe sobre evolución dos incidentes relacionados co odio en España, 2016, do Ministerio do Interior. As razóns de manifestacións e delitos de odio e intolerancia son variadas: misoxinia e sexismo, disfobia e aporofobia (contra os pobres), homofobia e transfobia, negrofobia e afrofobia, antixitanismo e romafobia, islamofobia e outras intolerancias relixiosas, antisemitismo e xudeofobia, xenofobia e populismo antiinmigrante, ciberodio -máis dun milleiro de Webs e sites en Internet-, violencia futboleira ultra e ata música racista. Os crimes, delitos e incidentes detectados por estes capítulos foron 1328 en 2015 e descenderon a 1272 en 2016, pero foron especialmente crecentes en razón de racismo ou xenofobia ( 32,7%), discapacidade ( 20,6%), ideoloxía ( 20,4%), e orientación ou identidade sexual ( 18,1%). O Informe RAXEN, do Movemento contra a Intolerancia que lidera Esteban Ibarra, engade ás entre 4.000 e 6.500 vítimas destas agresións, a luctuosa suma de 80 falecidos desde a morte de Lucrecia Pérez en 1992. Se se suman os 30 feminicidios anteriores ao nove de xullo -a sumar aos 720 acaecidos desde 2007- medra a urxencia.

Hanse de fortalecer, pois, as razóns comúns da convivencia e crear un ensino baseado en valores cívicos, asentado nos Dereitos Humanos compartidos por todos. Non será porque a UNESCO non o propugnara reiteradas veces, entre elas no consello executivo de 23.11.2015, alertando sobre o urxente de que “os educandos sexan cidadáns do mundo creativos e responsables”, para fortalecer a Axenda 2030 da ONU en prol dun Desenvolvemento Sostible. As recomendacións do Consello Europeo e da UE tamén camiñan no mesmo sentido: promoción da cidadanía e os valores comúns de liberdade, tolerancia e non discriminación a través da educación.

TEMAS. Dereitos Humanos. Valores democráticos. Confesionalidade escolar. Artigo 27 CE. Acordos España-Vaticano (1976-79). UNESCO. Consello Europeo. Informe RAXEN.


Manuel Menor Currás

Madrid, 12.07.2018