Nun panorama no que abundan os motivos desesperanzadores, paga a pena saber que existe unha solución estable á pandemia.
O longo período percorrido desde marzo deu pé a todo tipo de
posturas, trazos e xeitos de actuar, con gamas tan diversas como as que teñen
cabida nun bo dicionario de anomalías dunha vida corrente distorsionada e
atrofiada. Que a Ciencia farmacéutica pareza nesta coxuntura adquirir prestixio
e, ademais, valor nos futuros bursátiles -que algúns axentes propagan para
captar clientela inversora-, obriga a repensar, en paralelo, algúns indicadores
da situación en que andamos.
A información de PISA
Teoricamente, a Educación é o sector máis próximo ao científico; o Ministerio homónimo levou desde os anos sesenta o dobre determinativo: Educación e Ciencia. Hoxe, Educación é algo distinto no organigrama político, mentres o outro ámbito pasou nas últimas lexislaturas a ser dependente da carteira de Universidades, ou de Ciencia e Innovación. No entanto, segue sendo imprescindible unha boa base educadora dos ámbitos estritamente escolares para que ese cumio do sistema educativo -e científico- teña consistencia e sentido.
De pouco vale a entoación de ditirambos a ocasionais proxectos, se o común dos españois se queda noutro mundo galáctico porque o circuíto en que lle foi posible estudar algo, empezando en Infantil -que marca distancias para a Primaria-, e continuando nos tramos da obrigatoriedade ata os 16 anos ou nos de calquera das vertentes profesionalizadoras, só pode percibir que é curto, escaso de recursos, que a súa organización é obsoleta e que, en definitiva, o promedio de doce anos investidos para transitalo non mereceu a pena.
Sen ser partidario de que o pretexto dos informes da OCDE
sempre propicie que os gobernos de turno -e os opinadores- nos entreteñamos,
unha vez máis, en repetir tópicos máis ou menos agudos, case sempre inclinados
a defender posicións prexuizadas, os datos actualizados do 25.09.2020 amosan
que, no rendemento do alumnado ao final da Primaria, nas áreas de Matemáticas e
Ciencias, hai disfuncións, en que parece ter que ver en grado relevante -segundo
consello da propia organización que fai estas avaliacións estandarizadas- a
preparación do profesorado nas devanditas áreas, á vez que non sobresae a
capacidade de razonamento que mostran os encuestados.
Cousa da LOMCE?
O que en liñas xerais debuxa este informe é o nivel acadado
cunha lei orgánica que ha ter moitos detractores. Tería interese por canto que
a LOMCE avogaba por ter as claves da “calidade educativa”, e foi defendida
polos seus promotores amparándose nun retorcido uso dos datos doutras
avaliacións da OCDE logo de relegar un pacto educativo que estaba practicamente
concluído e que, de xeito evidente, fose máis rendible; pero once anos máis
tarde de que se empeñaron que non fóra adiante -porque tiñan todas as bazas
para ter maioría nas inmediatas eleccións-, o mellor que se pode facer con todo
ese historial acumulado é non esquecer as súas senrazóns.
Con ese fondo de memoria, non se debería perder de vista que
se trata dunha foto fixa, puntual e xenérica, do nivel de destrezas para
aplicar coñecementos que teñen os alumnos de 15 anos, adquirido non só na
escola ou colexio, senón tamén nas súas outras circunstancias ambientais e
domésticas en que están inmersos desde antes de nacer. Nos medios adoita
destacarse, case soamente, a listaxe comparativa resultante cos países que
están na cabeza, que, neste caso, en ambos tipos de competencias son: Xapón
Corea, do Sur, Estonia ou Finlandia, mentres os nosos alumnos, nos datos
actualizados do 25 de setembro de 2009, non chegan á media dos outro 38 países
(A media é de 489 puntos e España rolda entre 481 en Mat. e 483 en Ciencias).
Ten interese advertir que o problema principal que mostra
este Informe é que a proporción de alumnos ou alumnas que están no nivel máis
alto é mínima, o que fai que o promedio estatístico baixe. Debería inducir a
pensar que as cuestións a que apunta estarían inscritas no sistema que temos de
ensino, e a mirar ben que e como se ensina, ademais de observar se reafirma e
reproduce -pero apenas corrixe- problemas previos á entrada de cada alumno ou
alumna no círculo escolar, os que configuran o capital cultural de que é
portador desde antes de pisar unha aula.
Desesperanza?
O informe di reiterar “unha posición estable”, aínda que
lixeiramente máis baixa que outras veces, da educación española; é dicir, que
indica vellos problemas de equidade e inequidade que o sistema educativo
existente debería resolver e que -á luz da súa historia anterior- parece reacio
a enfrontar. Todas as preguntas principais para corrixilo deberían dirixirse,
pois, cara ao que debería suprimirse, que debería modificarse e que debería
innovarse; sería máis efectivo que poñer tanta paixón en novas leis educativas,
máis empeñadas en soster alternancias partidarias no BOE, que en emendar con
paciencia e constancia o que debe emendarse.
O primeiro informe PISA foi en 2002; pero o primeiro informe
da OCDE sobre a educación española -de carácter estratéxico, sobre a política
americana no Mediterráneo-, é previo a que, en 1969, se editase o Libro branco
que anunciaba a Lei Xeral de Educación en 1970. Talvez non chovera abondo para
que moitos dos problemas que alí aparecían fosen erradicados; o certo é que,
dentro das diferenzas lóxicas, hai capítulos en que a inequidade segue viva e
que, pese á CE78, seguen vivos logo de 42 anos. Non todo se debe á Educación;
pero cun equilibrio máis xusto que o que estamos mostrando na súa xestión -igual
que en canto incumbe á Sanidade e á Dependencia- non habería tanto persoal
empeñado en que nos metamos o dedo no ollo uns a outros.
Atentos!
TEMAS: Vacinas Covid-19.- Informes PISA.- LOMCE.- LOMLOE.-
Inequidade educativa.
