A opinión dos docentes...non conta?

Mostrando entradas con la etiqueta Xeopolítica mundial. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Xeopolítica mundial. Mostrar todas las entradas

10 mar 2026

A guerra contra Irán entra en fase perentoria de xustificacións


Adquire agora un ton reiterativo de cálculos e expectativas alucinatorias doutras pelexas neses mesmos territorios

Ao ritmo que vai a súa estatística de mortos , a guerra sionista en Palestina leva camiño de engordar a súa conta diaria na área onde Lawrence de Arabia creu pelexar por unha unidade que pronto vería fragmentada entre diferenzas da teoloxía política musulmá. Á luz do que está a ocorrer, á película de David Lean sóbralle o romántico aire épico que, en 1962, Peter O´Toole daba ao personaxe que buscaba a complicidade das tribos nómades do deserto contra o imperio otomán. Thomas Edwar Lawrence, a persoa cuxo interese arqueolóxico polos restos das Cruzadas fora utilizado durante a IGM para os intereses neocoloniais de Gran Bretaña e Francia, apenas ten unha lixeira secuencia que lembre a súa decepción ao darse conta. Tras unha lixeira referencia ao final da película, están as desavinzas dos grupos árabes, as loitas polo poder e os desastres dunha guerra en que a súa vida estivera en risco; acrecentaron unha depresión que as mortes de persoas moi próximas xa lle causaran, e o Lawrence de verdade abandonou Damasco rumbo ao Reino Unido en outubro de 1918.

Antro de fósiles. Maruja Mallo, 1930. Centro de Arte Reina Sofía

A lenda que a famosa película pretendeu manter presentándoo como un ser complicado, e vítima doutros, parou interpretacións que o viran manipulador e ambicioso. Quedou vigorosa, con todo, nos lectores da súa autobiografía: Os sete piares da sabedoría (1926) e en quen viu un conxunto espléndido de actores. Non deixou, con todo, de ser un personaxe equívoco, dos que os relatos -cando están armados por influentes voces- sosteñen a súa fama ante evidencias de que non son superheroes. Os perdedores non adoitan ter salvadores da súa parte, por máis que non cesen de oír historias e lendas en que o ben sempre triunfa e que o mal dos anxos caídos ha de pelexar con arcanxos como San Miguel e pintores, escultores e libros, como o Paraíso perdido, de Milton, ou o Libro de Enoc, da Etiopía precristiá, en que “Os elixidos terán  luz, gozo e paz. E herdarán a terra” (5.6,i).

Paz na Terra

Na guerra en que andamos, o compoñente salvífico tamén é fundamental. Ningún relato, en prol ou en contra , é alleo á súa liña argumental. Por oposta que sexa á realidade, tratará de non deixar indiferente a ninguén aludindo a vantaxes que deban lograrse ou preservarse, ben sexa como as que motivaban as narracións bíblicas, en que a anxeloloxía imaxinada polo Areopagita na Idade Media -e reiterada no Catecismo do P. Astete-, facía prevalecer a cosmogonía monoteísta de índole espiritual, ou ben se amparaba no politeísmo da Ilíada e a Odisea, cuxo suposto “paganismo” insistía no  proveito material dos vitoriosos das súas contendas. Neste momento, as narrativas de quen, sen estar na fronte de batalla, refírense o conflito existente na área de confluencias iranianas e israelís, atenden explicitamente ás materias primas, e ao fluxo do petróleo e do gas nos roteiros que pasan pola Canle de Suez e os Estreitos de Ormuz e de Aden. O Golfo Pérsico e o Mar Vermello poden colapsar a nivel mundial, cando é máis vital o seu control de turistas, traballadores, mercadorías e contedoras de compoñentes e produtos industriais. Afecta as relacións e transaccións de todo tipo entre Asia e Europa, como mostran as incertezas da Bolsa; son asuntos tanxibles os que obrigan a que todos os relatos, incluso os contrarios a esta guerra, invoquen razóns e supostos de máis abstractos e ata espirituais. Cando os Dereitos Humanos e a Fraternidade, son evidentes en cantos din “Non á Guerra” e opóñense á imperial prepotencia militarista, invasora dos iranianos, máis oportunistas soan as invocacións e rezos, cuxo utilitarismo pragmático transmite a confraría de cantos acompañan con pregarias ao novo emperador ou están dispostos a facelas. O seu aparello conceptual, prexuizado por motivos culturais, ou inducido por rancores fronte á todos, nin é capaz de ler na Biblia perspectivas humanitarias, cordiais coas carencias humanas, nin acepta que a Ciencia contraveña os seus manexos en que a penitencia, o castigo e o esforzo caen sempre ao lado dos menos poderosos. As súas rogativas invocan esa orde, tan “natural” que din ser “como Deus manda”. Non dubidan de que sexa xusto, aínda que fose imposto polos máis fortes, e culpan como “perdedores” a quen non se aveñen a que a súa “liberdade” sexa protexida por “superiores” que queren gobernar as súas vidas e que “se lles siga a corrente”.

Cantos se preocupen polo retroceso que, tras esta guerra, poidan sufrir dereitos como os que o pasado día oito reclamaban millóns de mulleres no mundo, a primeira sospeita de que poida suceder téñena no cabreo de Trump por que os iranianos reafirmasen -entre queixumes polo pouco caso que fan ao seu poderío- unha resiliencia numantina con que non contaba. A falta de respecto do emperador polos seus propios mortos, ao recibilos en EEU, máis a moi probable orixe consciente dun dos mísiles que impactaron nunha escola de nenas en Teherán, axudaron a que saíse elixido o fillo do aiatolá Jamenei para sucedelo na xestión máis dura do conflito. Doutra banda, se no canto de considerar como perda de ganancias non facerlle a onda, repárase na traxectoria de quen racha as vestiduras por non compadrear con el, dá medo. A Educación -igual que a Sanidade, a Vivenda e outros dereitos da CE78- reflicte a calidade dos relatos en que o benestar e legalidade equitativa de todos están en risco , e que os aiatolás non sexan boa xente non explica que situacións como as que José Luis Pazos expoñía no ano 2018, no seu libro: Non nos calarán!, sigan vivas. É preocupante que o Informe coordinado por Pedro González de Molina en 2024, sobre Segregación escolar: un problema de Xustiza social sen resolver, sexa tan grave que España é un dos países máis segregadores de Europa. E é moi pertinente -entre outras cousas- tratar de saber como é posible que, en pleno recambio de “os pocholos” na Comunidad de Madrid, a nova conselleira non mude o fermento erosivo dos centros educativos públicos. Haberá que rezarlle, “sen derramar unha bágoa”, como quere Von der Leyen desde a súa visión dos “intereses europeos”?

TEMAS: Dereito Internacional.- Estratexia europea.- Ética e perplexidade.- Xeopolítica mundial.- Violencias estruturais sobre a Educación.

MMC (09.03.2026)

17 feb 2025

Máis que repetir circularidade, a Historia europea ten continuidades.


Non é retórica o que falta, senón esperanza obxectiva para mellorar o rumbo do benestar das persoas.

 Bastou que o Tío Sam esbirrase, para que en Europa cundise a febre e os síntomas de graves doenzas. Os medios, secundados pola multiplicidade de opinións dos vinte e sete, deron en elucubrar no destino que espera a Europa. Coma se de súpeto se rompese unha burbulla de vida supostamente distinta á do resto dos mortais, con principios e organización sen parangón, comezaron os queixumes; descuberta a súa fraxilidade, as elucubracións sobre o futuro de 347 millóns de europeos non cesan.

Como sempre, a poliédrica realidade do que acontece ofrece moitos lados. Para contala, tan equívoco é partir da liñalidade do tempo, en que o que vén é mellor que o que hai, como imaxinar que o que acontece non é senón repetición de si mesmo, algo eterno e inmutable. A vella alternativa entre Heráclito e Parménides na que se moveron as narrativas de Historia, ensináronnolo moito. Nos 40 anos de posguerra española, os libros de texto repetían incesantes que viviamos un momento providencial de exaltación do ben fronte ao mal e os seus propagadores, para engadir que había que sostelo sempre. Só cara a mediados dos anos setenta, Heráclito volveu ter algunha cancha para observar se cambiaramos algo; dicían que iamos cara a un horizonte moito máis dinámico, no que agora cabía Europa e, mesmo, o resto do mundo: esa era a gran variación que contaban os libros de texto aos infantes e adolescentes e ninguén podía contravir. Por decreto de 1939, o Instituto de España encargárase de contar, en formato supostamente escolar, o modelo de Historia que había que aprender. Os que sabían que estaba a pasar non tiñan voz para contalo e, cando nos anos sesenta e setenta migraron por media Europa, traballando onde podían, advertiron que había outra Historia, moi distinta da que aquí viviran. Vén a conto para non caer no falso punto de vista de que todo ten que suceder como o teñan na cabeza os sagaces os outeadores do inminente futuro deste presente, cual arúspices de Delfos.

O destino?

Por se axuda a clarificar a situación, convén lembrar que o tempo histórico non é senón unha serie de continuidades que se encadean entre si, e que o que máis cambia, mesmo nos tempos curtos ou evenemenciais –que dicían os franceses- é a nosa maneira de mirar. Virgilio, a quen a Historia se lle entrecruzaba con prefixos culturais para contar o que pasara en Roma, utilizou moito o termo fatum, que cabe traducir como “o destino”. No seu Eneida, lida amodo, non é tanto algo obxetual e determinista, capaz de superar o que na súa cosmogonía era o poder maior dos deuses, senón o resultado dun conxunto de decisións que, entrelazadas con outras, fixaban a secuencia dos procesos que viñan despois. É fatídico o que sucede con Trump e as políticas rápidas e intrépidas que poñen en marcha os seus decretos cesáreos? É continuismo do que non se fixo, cuxas fendas encadean decisións sobre o que vén?

Baldomero Moreiras. Entroido, 1980

O núcleo do que sucede neste instante vira ao redor de Ucraína e as súas implicacións con Rusia, Europa e, en definitiva, o papel de EEUU nun mundo cambiante; testemúñao ben a reunión urxente “de crise” en París de sete dos vinte e sete. Con todo, os movementos de peóns, torres, cabalos e alfís nese taboleiro foron determinando un xaque mate en que se adiviña quen perde, quen gana e quen quedan coa sensación de burlados xusto neste momento. É unha historia que vén desde que os países europeos perdemos dúas guerras mundiais -a segunda despois dun ensaio moi eficiente de tres anos en España-, sobrepasamos en conxunto preto de 70 millóns de mortos e demos espectáculos infames, como os dos campos de concentración, asolamento total de cidades, migracións e exilios sen conto, e quedamos en disposición de asumir a colonización americana en plena Guerra Fría. O Plan Marshall axudou o seu, e a presenza constante da OTAN, a CIA e a súa axenda naqueles Cadernos do Congreso pola Liberdade e a Cultura que, entre 1953 e 1965, puxéronnos aos europeos ao lado bo da historia, fronte aos malos, que pugnaban o seu por levarnos ao seu camiño. Cando aquela filmografía de Far  West alcanzou 1986, España decidiu, tras o “de entrada non” de 1982, aliarse tamén con este conglomerado no que, desde 1953, coa “Paz de Madrid”, estaba xa metida. Ou máis atrás talvez. Se facemos caso ao que hoxe se sabe da espionaxe inglesa e americana, desde 1947 estaba decidido manter ao Caudillo baixo palio e, captados cantos podían contribuír na súa contorna a que alí seguise, a suposta soberanía española estivo intervida e ata subornada. En 1991, Bailando con lobos, descubriría algo aquel Cabalo de Troia colonizador, pero estabamos demasiado distraídos coa recente adhesión ao “mercado único” en 1986 e a expectativa do Euro desde que se empezou a falar intensamente del en 1995.

No longo prazo, por tanto, ben merece a pena non estrañarse moito de que os amos do taboleiro de xadrez decidisen recolocar as pezas do xogo en nova posición. Que caiba facer a estas, especialmente ás que só contasen como comparsas na sorte de Ucraína , non é insignificante. Nin neste territorio nin no de Palestina deu Europa sinais de suficiente autonomía desde 2008, 2014 e 2022, para mover posicións nos escaques. Ao seu retórico discurso do ben e do mal, por máis ditirambos que lle sigan dedicando os vates da Unión Europea, non lle faltan os disidentes da harmonía do coro. Entre o que debe ser e non é, a corte de Trump  -como sucedía nos barrios de moitas infancias que hoxe peitean canas- tenlle interposta nestes 27 países non demasiado unidos unha clá de partidarios que acirran os seus negacionismos, a súa brutalidade e histrionismo provocador. Faránnolo ver ben en Alemaña -o que era motor do conxunto- as eleccións do día 23 de febreiro; máis preto, ocupando as beirarrúas españolas, os remedan cantos se entusiasman coa  liberdade de beber cañas.

Na Historia, nada é cuestión de sorte. Desde 1953, fomos colonia americana de bebedores de Coca-Cola; en diante , serémoslles máis útiles se a chispa da vida non alcanza ás neuronas. Con menos credulidade no aprendido, talvez poidamos revisar qué fixemos coa docilidade e o acomodo ás estratexias dos amos e os seus colaboracionistas. Deberá ser rápido. O novo Tío Sam ten présa por seguir xogando ao seu aire: as posicións que tiñan as súas pezas ata o de agora resúltanlle aburridas.

TEMAS: Unión Europea.- EEUU- Neocolonialismo.- Ucraína.- Xeopolítica mundial.

MMC (17.02.2025)