O recoñecemento por parte da Conferencia Episcopal dun erro nas inmatriculacións que fixeron desde 1998 quédase curto.
Desde
os tempos de Manuel Fraga, é dicir desde a Lei 14/1966, de 18 de marzo de
1966-cos seus múltiples xeitos de limitar a liberdade de expresión- empezou a
facerse retrouso habitual da suposta normalidade en moitos asuntos, para
non recoñecer que a solución establecida era evidentemente curta. -Como
non pode ser doutro xeito... case sempre veu querer dicir que fora
máis doado deixalo todo como estaba e deixarse ir coa rutina establecida.
Acordos
A recente conversación, acordo ou pacto entre o presidente do
Goberno e o da Conferencia Episcopal, é deses feitos mediáticos. Pero as
súas fotografías, subidas graficamente ás redes sociais e difundidas nos
medios convencionais, parecen destinadas a que lle deamos a volta á
reiterativa expresión de Fraga e preguntemos: É que non pode ser doutro xeito?
E se non, por que non pode selo? Esta é a cuestión que deixaron pendente os dous
xefes, neste momento, de dúas institucións principais. No que saltou aos
medios, dá a impresión de que, despois do recoñecemento dun “erro” –case
mil veces repetido- na posta ao seu nome de propiedades que non lle pertencían,
o asunto quedaba resolto para a CEE, mentres o xefe de Goberno dábase por
enteirado e estaba contento pola fluidez cooperadora entre ambas institucións.
En realidade, actuaría como unha especie de confesor laico decidido a non
ser rigorista ao advertir algún pesar no penitente e
contentouse
coa devolución duns bens erroneamente postos a nome da
Igrexa. O xesto daríalle fama e ata poida que animase a algúns outros a
pasar polo seu confesionario na Moncloa. Nada que obxectar
respecto diso, salvo que eses bens non son do presidente do Goberno nin
do seu partido, quedan pendentes moitos outros e non hai información
fiable de que pensa facer respecto diso como presidente e, xa que logo,
responsable de que este episodio teña a consistencia que corresponde a
un Estado democrático. En efecto, non basta con desculparse; a lesión do
dereito de propiedade, a inxuria in
specie que conleva a acción inmatriculadora indebida e a restitución
propiamente tal non se saldan tan simplemente, polo menos iso dicía o libro
de Teoloxía Moral do P. Arregui in illo
tempore, que non contradi o artigo 48 do Código de Dereito Civil. Por outra banda, a desculpa
do “ben común”, que se referiu o presidente da CEE, non pasa de escusa
que chove sobre mollado; as confesións relixiosas póñena sempre por
medio para xustificar as súas actividades. Adicionalmente, no caso da
Igrexa Católica, nos moitos séculos que leva nisto deixou abundante documentación
-desde a época constantiniana, sobre todo- da que se pode tirar con facilidade
para mostrar exactamente o contrario e que, ante un posible conflito de
intereses (confusamente temporais e espirituais), non dubidou en
defender, preferentemente, o seu interese particular no lado máis
temporal, aínda que o pretexto narrativo que empregue máis tarde sexa o da súa nobre misión
espiritual ou, ata, “martirial”. A Historia de Europa, e a de España en
particular, teñen múltiples acontecementos -dramáticos moitos deles- en
que se pode ver esta confrontación do “ben común”. Moitos “cristiáns de
base” foron testemuñas, a cotío, destas predileccións, sobre todo desde
mediados dos anos sesenta.
Presente-Pasado
A relación da Igrexa co “ben común” suscita
múltiples interrogantes. Cantos crentes teñen anos suficientes para
vivir os anos anteriores a 1975, saben como era de parcial e se movía
hábilmente pro domo sua. Metidos en
aclarar a relación que tivo naqueles anos, a xerarquía católica talvez
se debería poñer en coñecemento dos cidadáns o vizosos que foron diversos
pactos e Convenios con aquel Estado Novo en 1941 e 1948 -anos de moita
fame neste país, en que se fixeron cun gran patrimonio de seminarios e
templos, entre outros bens-, ou como o Concordato de 1953 repetiu outro
de 1851 no que, entre tranquilidades coas desamortizacións que viña
tendo desde Carlos III, quedou en mans da Igrexa a “liberdade de ensino”
e condicionou a que ía ser a primeira lei xeral de ensino dos españois, a Lei
Moyano de 1857. Máis cerca nese longo pasado, desde a Lei Hipotecaria de
1948 tiveron tempo de inmatricular ao seu nome outros preto de 100.000
bens que non entraron nesta lista do acordo de hai tres días. Queda
pendente, logo deste xesto último, saber que pasa coa Mezquita de
Córdoba e outros bens do Patrimonio cultural de todos -non recoñecidos nese
“erro” contable- , e se multitude de bens que non son lugares de culto,
por pertencer á Igrexa, seguirán sen pagar IBI.
Neste territorio dun pasado que segue vivo
neste presente, nesta conversación amistosa nada parece que se falou
tampouco dos bens que afectan ao sistema educativo. En todos os anos que
abarca a presenza oficial do nacionalcatolicismo, as sucesivas leis
educativas desde 1938, 1945, 1953, 1957, 1965 ou 1970, recreceron o seu
patrimonio escolar mediante continuadas subvencións aos seus colexios; o
pretexto de “a súa función social” librábaos de impostos e
facilitáballes créditos de todo tipo. Era polo “ben común” escolar? Que
patrimonio escolar -e urbano- extraeron as diversas asociacións,
institucións e agrupacións relixiosas dependentes da xurisdicción eclesiástica
de toda esa amplísima normativa monotemática e, nalgúns momentos case monopolística?
Que beneficio sacou con esa “función social” o ensino público, a de
todos?
E o futuro?
Está moi ben que o
presidente do Goberno, -como non debe ser doutro xeito-, sentiuse a
gusto na sé da CEE testemuñando unhas “cordiais relación” coa Igrexa:
ninguén desexa outra cousa. Pero debería explicar con claridade a postura
do seu partido respecto dos Acordos co Vaticano subscritos entre 1976 e
1979. Sen remitirnos aos cambios de postura que desde aquelas datas sostivo,
e sen mencionar como a LODE, a LOXSE e LÓEA os confirmaron, ou como aumentaron
os seus beneficios con Zapatero a través do IRPF, desde 2013 vén dando
un recital de adaptacións semánticas respecto de estes Acordos, ata coa
LOMLOE non se entende o apoio de miles de millóns de euros anuais a eses
colexios, concertados desde 1985, e á presenza “fundamental” da Relixión
no sistema escolar. O “ben común” agradecería que a autoridade dun
Goberno -se dicente como mínimo socialdemócrata-, explicase por que, en
nome dun suposto “aconfesionalismo”, unha confesión particular ha de
nutrirse dos orzamentos dun Estado democrático, tendo en conta que é
habitual que a súa ética confesional discrepe da de moitos cidadáns, aos
que limita a súa liberdade de conciencia. Todo indica, por demais, que
esta institución, ao recoñecer unha “malicia” con estas inmatriculacións
“erróneas” non amosa propósito da emenda, como esixe unha verdadeira contrición,
nin tampouco o vello principio romano: res
clamat domino suo.
TEMAS: Inmatriculacións.- Acordos co Vaticano.- Ben común.-Aconfesionalismo.-
Liberdade de conciencia.
MMC (Madrid, 26.01.2022).
