Calor humana

Entre a lama que deixa esta DANA na área valenciana hai de todo, pero o que máis merece a pena é a empatía dos mozos.

A Xeografía xeral de Gourou-Papy , nos anos setenta explicaba en moitas Facultades de Letras  que “as choivas de convección” eran debidas a un quecemento local das masas de aire que provoca a súa elevación cara ás capas superiores da atmosfera levando consigo o vapor de auga que contiña a nivel do chan. A unha determinada altura, en contacto con masas de aire máis frío, condensábase , procreaba nubes e choivas na zona fría, e seguían intensas choivas tormentosas. Diso ía a “Pinga fría”, termo con que se designaba desde finais do século XIX un fenómeno ben coñecido na área levantina a causa do quecemento da superficie continental e mediterránea ao final do verán Dentro da diversidade climática desta área, aquela clarificadora Xeografía precisaba que á seca dos veráns –manifesta en rieiras de toda a zona- adoitaban seguir no outono choivas de enormes enchentes dos ríos, máis rápidas e poderosas nas súas concas montañosas. Pequenos ríos como o Xúcar podían evacuar, en caso de enchente, máis metros cúbicos por segundo que un río tan grande como o Ródano en Francia. E das súas vertentes máis deitadas eses pequenos ríos erosionaban enormes cantidades de materiais sólidos que depositaban na chaira.

Nos cincuenta anos longos que pasaron, o fenómeno deste sistema chuvioso é coñecido agora como DANA, termo que os meteorólogos consideran máis apropiado, desde os anos cincuenta,  para explicar que o que acontece entre os 5.000 e 10.000 metros de altitude, non é tanto un “anticiclón”, senón unha “depresión illada en niveis altos” da atmosfera por desprenderse nas capas altas da circulación xeral do aire na Terra, unha masa de aire frío que, ao atorpase cunha cálida ascendente, produce o fenómeno. A explicación do que ocorre variou ata ser case oposta a como era. Pero, sobre todo, cambiaron as circunstancias cuantificables do aumento de calor que se produciu no Mediterráneo e, tamén, nas zonas continentais. Cambiaron así mesmo as condicións xerais da circulación atmosférica e, en particular, dous que determinan o clima nas latitudes da Península Ibérica. O que está a acontecer nos Polos e nos glaciares –unha cuestión que atraeu a cámara de Nicole  Herzog-Verrey durante anos- coa desaparición crecente do xeo  está a alterarse a circulación das masas de aire frío e, no Hemisferio Norte, tamén a do Jet Stream ou “corrente en chorro”, cuxa traxectoria o adozaba. 

Todo indica, por tanto, que o ocorrido entre o 23 e 29 de outubro pasado entre Utiel e o Sur de Valencia, non é un episodio casual. A unhas condicións xa moi coñecidas, engádense as que, ao ritmo crecente do quecemento global da Terra -ou o que habitualmente coñecemos como “Cambio climático”-, indican que con toda probabilidade estamos ante un fenómeno con todas as características de que se repetirá con máis frecuencia e intensidade. Vivir en directo algo que non é un espectáculo de efectos especiais, senón un gran desastre físico e humano, capaz de dar ao traste en minutos longas e esforzadas tarefas e proxectos, persoais e comunitarios, expón unha cuestión principal: como facer para un futuro, que con seguridade será moito máis duro, e non só nesa zona xeográfica, senón en todo o territorio nacional e terráqueo. En case todos os aspectos da vida colectiva, haberá que tomar decisións en que conflúan todas as vontades se se quere non repetir o prezo que se está pagando  pola imprevisión, a ignorancia e a desidia mostradas, e cuxa cuantificación en perdas humanas e en danos materiais de todo tipo tardará un tempo en ser definitiva. 

A ignorancia non parece que a teña a AEMET, que advertiu con tempo suficiente do risco pluvioso; menos a teñen os miles de mozos que están a acudir a botar unha man a eses pobos: a súa calor humana é unha gran esperanza. Pero están a demostrala cantos negacionistas se opoñen ou terxiversan a conciencia o coñecemento científico dos fenómenos que acontecen. Alegan variadas razóns e é posible, mesmo, que medren estes crédulos, fieis ante todo ao que lles digan líderes dunha libertina dispoñibilidade das súas neuronas para dicir barbaridades e demostrar poderío infundindo medo a quen ve inferiores. Se gana Trump as eleccións, poida que crezan os partidarios de cantos este domingo non dubidaron  en usar a violencia para impoñer os seus modais en Paiporta ás autoridades. A acracia negacionista é partidaria do PIN parental, como o era en 1823 do Vivan as cadeas! Pero a ignorancia só se pode desterrar cun ensino público de dignidade sobrada para educar a todos os cidadáns no que importa para moverse nunha contorna imprecisa e, moitas veces, hostil ao ser humano.

A desidia tamén cura se, nesa educación imprescindible, o público ten prioridade sobre o individual; de non ser así, o cansazo rende. Nunca foi fácil lograr un san equilibrio, e tampouco o é neste momento, en que predomina a tendencia ao “primeiro o meu”, e á privatización do posible negocio da “felicidade cidadá”. Xa os ilustrados chamaban así un cambio significativo no prioritario. E aí están agora os inclinados á sacralidade de “ o seu” reclamando presteza ás institucións públicas, nesta tremenda crise –igual que fixeron na pandemia da COVID-19-, para poñer remedios e parches, imposibles en moitos casos. Cando quen manda é a orografía, as curvas de nivel e o gradiente das cárcavas erosivas no relevo, non deberían revisar ante todo a permisividade manifesta que tiveron co urbanismo, causante ademais do colapso das comunicacións? Cantos observen como baixaban os coches, arrastrados pola auga a canto buraco ou garaxe atoparon ao seu paso, non se deixasen convencer por relatos que deixan ao carón esta gran contradición, da que non ten culpa a lei da gravidade.  

A imprevisión, á súa vez, tampouco se improvisa. Aí están os cronogramas destes e feitos de comunicación para mostrar a cantidade de erros que, a touro pasado, son fáciles de sinalar, pero que xa serven para tirarse os trastes. A talle de moitas autoridades políticas está a medirse entre o ruído mediático que, por un tempo continuará enxordecendo os medios ao ditado dos seus patróns. Esta historia, tamén longa, preocupa a Martin Baron, vinculado ao Boston Globe desde 2001, e ao Washington Post entre 2012 e 2021. O seu libro: Fronte ao poder é de gran interese para cuantos queiran estar alerta ante as irregularidades e atropelos actuais na información. Sobre o desinterese que xeran, Josep Pla, xa anotaba en 1933 como, mentres o afán destrutivo invadía a algúns, promocionaba en Madrid a indiferenza de moitos outros: houbo “catro corridas de touros na praza grande e unha ou dúas de becerros na de Tetuán” e  “todo foi admirablemente. Moita xente”. Esta forma demostrativa de non pintar nada na escenografía, repetía unha situación idéntica anterior, con motivo do “desastre do 98”.

TEMAS: Cambio climático.- Previsión.- Educación pública.- Solidariedade e institucións públicas.- Xornalismo e liberdade de expresión.

MMC (Madrid: 04.11.2024).

¿Qué celebramos?

Es un alivio celebrar la CE78. Para los más jóvenes, debiera ser algo más consistente en eficiencia; corren el riesgo de no valorarla.

 

Es una pena lo acontecido a la selección de fútbol española en el Mundial; sus seguidores incondicionales bien merecían que los días pasados en el desierto qatarí hubieran logrado otro resultado más atractivo. Los han privado del pequeño placer de compartir un afecto colectivo. El fútbol de cuando éramos críos y el de los orígenes de este deporte ha derivado en espectáculo masivo, poco tiene que ver este Mundial con aquello, pero hubiera sido un aliciente para sobrellevar este tiempo. Lo más lamentable, de todos modos, es la sensación improvisación que deja un mimado pelotón de muchachos que, incapaces de superar las condiciones supuestamente más limitadas de sus adversarios, han pasado de la prepotencia a un manifiesto desplante ante la suerte.

 

44 años constitucionales

 

Sin nada que celebrar en el terreno futbolero, tampoco en otros más delicados estamos a la altura. La conmemoración de la firma de la Constitución que ha regido la base legal de la convivencia de los españoles en estos 44 años ha sido también muy peculiar. Se estrenaba una bandera en las inmediaciones del Congreso de Diputados, una moda con antecedente reciente en la Plaza de España y que, a este ritmo va a dotar a la capital de España de gran proliferación del símbolo nacional, con inscripción añadida del patriota que quiera significar su afán. El acto tuvo repeticiones de otros años en lo que a ausencias se refiere y, como siempre, lo mejor fueron las bellas palabras de la presidenta del Parlamento después de las voces que en días pasados florecieron peligrosamente para la función de parlamentar, un oficio que todavía cuesta lo suyo. La interpretación que los dos partidos mayoritarios dan del acto solo a los más adictos de cada uno, y más parece que lo que más  se haya celebrado el día de la democracia sea que siguen dándose una tregua inestable, pero cada cual va a lo suyo.

 

Es muy probable que, si hubiera que rehacer la Constitución desde cero, bastantes de los artículos que contempla no hubieran entrado en el pacto, en un momento en que el CGPJ lleva cuatro años fuera de plazo. Aparte de que el capítulo tercero del Título VIII, sobre Comunidades Autónomas, no hubiera existido, es altamente probable que el Título I fuese muy difícil de sacar adelante, en especial los capítulos de “los Derechos y Libertades” y el de “los principios rectores de la política social y económica”.  Más en concreto, los artículos 27 –sobre el derecho a la educación-, el 41 –sobre un régimen público de Seguridad Social-, el 43 –sobre protección de la salud- y el 47 –sobre vivienda digna y adecuada-, o hubieran tenido una redacción similar a lo que no había antes, o no hubieran accedido a un documento legal de este rango. La polarización actual de ideas y estilos de negociar acuerdos no hubiera hecho posible ni siquiera la ambigua redacción actual que tienen y, de paso, los que están conexos con ellos. Si, de añadido, se contempla qué haya sido de la realización efectiva de lo que estos artículos dicen y qué  proximidad efectiva perciben los ciudadanos, la sensación que transmitirían muchos de ellos sería de erosión o riesgo de desaparición, y que nadie frena que se queden en mero cumpli-miento, esa versión banal, hacia la galería, que parece mejorar algo en vísperas electorales.

 

La encuesta del periódico El País, el pasado seis de diciembre, acerca de la necesaria unidad de la izquierda, a la izquierda del PSOE,  para que la derecha no alcance la mayoría en las próximas elecciones, ha sido más relevante que la celebración de los 44 años. Y que el reparto de dos  agencias estatales de supuesto tirón económico hayan ido a parar a Sevilla y a Coruña, y no a otras ciudades  o localidades, han suscitado de nuevo dimes y diretes a propósito de las condiciones infraestructurales, los méritos de romanos y cartagineses y, por supuesto, al albur de lo que dicten unos jueces que tendrán que sentenciar, supuesto que ya adelantan algunos de los que se sienten perjudicados por la ruleta del destino.  

 

El art. 45 de la CE78

 

Este artículo constitucional merece especial mención en este momento de conmemoraciones, cuando en la Ley 7/2021 los parlamentarios sacaron adelante la regulación sobre cambio climático y transición energética.  Supuestamente, se trata de proteger “el derecho a disfrutar de un medio ambiente adecuado para el desarrollo de la persona, así como el deber de conservarlo”. Sus objetivos, más o menos ambiciosos, encomendaban demasiados aspectos de la descarbonización a un futuro cada vez más corto para una reconversión de las energías indispensables. Y dejaba en el limbo insidioso de la duda un optimismo similar al que suele tener el pensamiento adolescente respecto a los riesgos que tienen decisiones tomadas bajo la impresión de no tener duda alguna acerca de la vulnerabilidad que puedan acarrear.

 

Las medidas sobre el currículo educativo, en plan de mentalizar a las nuevas generaciones, no cuentan con la perentoriedad del tiempo disponible: educar es una actitud que, para tener algún efecto, requiere más años que los que tenemos disponibles según las previsiones del COP27 sobre calentamiento global. Por otro lado, los recambios energéticos en que se pensaba, nada dicen acerca del agotamiento de las materias primas indispensbles para hacerlos efectivos, cuando está en franca recesión su extracción a nivel mundial. Y, lo más grave, poco dice, o casi nada, acerca de decisiones concretas a adoptar sobre cambios de hábitos y ritmos de consumo vigentes. Es decir, que esta ley dice mucho acerca del miedo a ponerle el cascabel al gato, por lo desagradable que va a ser para quien tenga que hacerlo. A Macron, por ejemplo, no le va a ser fácil establecer la “racionalización circular” de la distribución de la energía eléctrica, que en enero empezará a regir los apagones en  la vida de los franceses; hasta hace poco, la energía nuclear garantizaba un 69% de su producción, pero cerca de la mitad de sus 56 reactores están cerrados por diversos problemas de corrosión, pero las limitaciones reales de recursos son crecientes, sin contar la urgencia global.

 

Entre el optimismo conmemorativo de la Constitución española y la racionalización coherente de las posibilidades de convivencia que tenemos, en un mundo que está en situación crítica, 44 años debieran dar para algo más que un pensamiento adolescente de ir tirando. Debiera, más bien, ser adulto. Juan de Mairena planteaba que “el escepticismo es una posición vital, no lógica, que ni afirma ni niega, se limita a preguntar, y no se asusta de las contradicciones”.

 

 

TEMAS: Conmemoración del tiempo constitucional.-  Articulado social de la CE78.- Cambio climático.- Optimismo/pesimismo político.- Tiempos políticos y tiempos de la Biosfera.

 

MMC (07.12.2022).

O cabalo de Troia segue vivo

Neste presente, as formas trileiras de distracción seguen sendo múltiples, moi aptas para intereses alleos a unha sa convivencia democrática.

Desde que Homero contou cara ao século VIII a.C. a “oca emboscada” de que se valeu o astuto Odiseo para derrotar aos troianos, serviu de metáfora para contar estrataxemas con que aproveitarse da credulidade. Múltiples foron as versións artísticas e literarias, particularmente as de Eurípides e Virxilio, a esta invención enganosa. Dicir hoxe «cabalo de Troia» segue sendo habitual alegoría do uso da aparencia de verdade para proveito propio a conta do dano alleo. Aí están as advertencias sobre malware que pode danar o software do móbil e do computador, “troianos” que rouban contrasinais, contas bancarias e datos de valor para o descoidado. A técnica de distracción de Ulises é habitual nas estratexias militares, nas transaccións económicas, en xogos tácticos como o xadrez e, por suposto, na publicidade e outros aspectos da vida cotiá.

 Os noticieiros

O “cabalo de Troia” está presente en moitas decisións que outros toman e nnos afectan. Por iso os noticiarios son un magnífico escaparate para observar a viveza que mostra na narrativa de noticias, en que nos coan información interesada e non sempre veraz. Houbo un tempo, nos anos oitenta, en que se puxo énfase en que fose obxectivo relevante do ensino o logro dunha lectura “crítica”. É dicir, que non se dese por bo o que calquera libro, xornal, revista, radio ou televisión puxese en circulación, debía afrontase sempre cunha bagaxe de desconfianza antes de dala por boa. Para non perderse, logralo require tempo e paciencia a quen aspire a ter competencia en “lectura comprensiva”. Corenta anos máis tarde, cando medrou exponencialmente a información e a súa circulación nos dispositivos electrónicos, este obxectivo complícase. Non parece, que se logrou moito neste campo máis aló da lectura “mecánica”, hoxe accesible a todos e moitas persoas de todas as idades teñen dificultades para discriminar autonomamente información fiable que mereza a pena.

Creceu a monotorización estandarizada da manipulación de mensaxes; expertos como Umberto Eco, Chomsky, Lakoff ou Noemí Klein, mantivéronnos advertidos, pero nas respostas que transmiten as culturas urbanas dominantes predomina unha alta dose de semianalfabetismo lector. Tería lóxica se se contemplase unicamente a parte alta da pirámide de idades, cuxo input escolar foi malo, mediocre ou inexistente. Pero cando se constata que esa incapacidade de ler ben alcanza de cheo ás cohortes do alumnado posterior aos Pactos da Moncloa, advírtese o seu nivel antidemocrático; detectáronse en 1977 graves problemas de escolarización e a clara divisoria que se estableceu entre ensino privado e público. O problema é que eses signos continúan visibles nos índices de “fracaso escolar”, e os pasos diferenciais cara a el, nas diversa formas de abandono aínda existentes no actual sistema educativo. Este fracaso do sistema -colateralmente dos cidadáns- é máis grave aínda se se ten en conta que, en cidades como Madrid, a Comunidade teoricamente máis rica, pero con menos investimento en educación pública entre todas as demais, só un 40% asiste xa a centros da rede pública, mentres crecen as axudas á rede privada por distintos medios. Mesmo “os non nados” contan, antes de nacer, a efecto de solicitar bolsas para estes centros aínda que os ingresos familiares superen amplamente os 100.000 euros.

 Igual que en Sanidade, o modelo educativo de Madrid -que se exporta pouco ás outras Comunidades-, defende que todo irá mellor se todos os cidadáns acabamos privatizados nunha entidade aseguradora e nun ideario “privado” de ensino. A “liberdade á madrileña” crece co liderado de A. N. Feijóo: a intención de voto xa o prefire respecto a outras opcións, aínda que os seus seguidores non ven aos pobres do último informe FOESSA: tres millóns de persoas das que millón e medio estarían en situación de exclusión. Crece a fenda social respecto ao 18% dos que teñen as maiores rendas, e o rampante semianalfabetismo, proclive a todo tipo de bulos e supersticións en mensaxes de móbil, é fonte de votos tan aceptable, que o neoliberalismo pastorea nel os seus “cabalos de Troia”. Crecen os indicadores de desigualdade, pero a moita xente élle indiferente o que diga a Constitución sobre os seus dereitos. Se polos feitos nos guiamos, e non polos lemas en que insisten moitos gobernantes –e indirectamente os medios-, o semianalfabetismo é rendible. Empeza a dar igual que nos apartados 1-4 do art. 27CE  se pactase unha escolarización universal digna, apta para “o desenvolvemento da personalidade” se estruturalmente segue sendo desigual. Que máis dá que o cumprimento do art. 43 esixa unha “organización”, “tutela” e “protección” do “dereito á saúde” se medra aceleradamente a tendencia privatizadora.

A mediocridade lectora actual dana a sa convivencia, ao ser incapaz de distinguir que a boa información presta atención a como os indicadores de ambos os dereitos evidencian unha crecente cronificación da desigualdade. A regresión acelerada a onde adoitabamos andar antes de 1975 está a xerar bos lectores que, para entendelo, confesan ver na historia da torre de Babel e o seu “vurullo da linguaxe” (Xénese, 11, 9), non un acontecemento do pasado, senón unha  premonición dun presente en que os mandamentos contra a mentira, o roubo, o falso testemuño e a cobiza (Éxodo, 20, 12-17) nutren as políticas actuais en canto ao uso de recursos públicos en proveito de intereses dos ricos. Viron, ademais, que naquela atmosfera do xudaísmo bíblico, en que esta palabra non tiña boa prensa, xa existía “a chusma de malvados, turba dos axentes do mal, os de palabra envelenada contra os íntegros sen temer nada” (Salmos. 64, 3-6). E que, nos Evanxeos cristiáns, os fariseos, sepulcros branqueados (Mt. 23, 13-32) e timadores da credulidade, teñen tanto protagonismo como Herodes, Poncio Pilato e os mercadores que fan do templo “unha cova de bandidos” (Mt. 21,13).

 Este verán

Xullo e agosto adoitaban ser, non fai moito, o tempo en que os xornais inventaban máis noticias; as que tiveron a man os nados despois da Guerra, por como mudaban o sentido de acontecementos, non foron menos míticas que a do monstro do Lago Ness; a intensa manipulación da Historia de España, o currículo escolar e a censura, impedían coñecer os que afectaban de cheo ás súas vidas. Na democracia actual, a liberdade informativa acumula tantas modalidades de ficción mentireira que, ás veces, coa saturación de indiferenciada información, semella unha nova reprobación inquisitorial. A súa relación co cabalo de Troia é moi rechamante este verán; tan premonitorio é do intolerables que poden ser os que veñan na década seguinte, que é asombroso o sesgo das noticias sobre incendios, climatoloxía, turismo, a guerra en Ucraína e os seus efectos inflacionarios. O escenario de futuro é inquedante, pero case todo este material, de aparencia moi testemuñal ás veces, procura infantilizar a lectores e oíntes para que non miren máis aló deste fugaz presente. Con todo, deséxolles un feliz verán, sorte e… deica setembro.

TEMAS: Manipulación informativa.- Memoria histórica e democrática.- Semianalfabetismo.- Educación e Sanidade públicas.- Cambio climático.

 MMC (20.07.2022)

Que pasa coas andoriñas e os pardais?

Coincide a dúbida con problemas serios noutros hábitats básicos: a Terra berra pola súa atmosfera limpa, chove moi duramente, o ecosistema político é fráxil.

Despois dos graves danos causados por unha DANA (Depresión Illada en Niveis altos ou “Pinga fría”) en diversas áreas da costa mediterránea ou no Leste de Madrid, as noticias sobre cuestións climáticas acadan presenza significativa. As protestas mundiais da xente máis nova, o propio cumio da ONU entre os días 21 e 23, algúns posicionamientos sindicais, ou a decisión alemá de destinar unha cuantiosa cantidade de recursos a frear o quecemento  global, son indicios de que os problemas ambientais sensibilizan ao gran público, máis aló dos grupos e persoas ás que estes problemas da Terra común veñen preocupando desde fai moito.

Ornitoloxía

Das pluriformes expresións que a erosión crecente do medio climático está mostrando cada vez máis preto das nosas vidas, a repercusión nas aves é cada vez máis preocupante. Non só polo que representa nos hábitos aprenidos desde nenos, senón tamén polas repercusións que xa ten noutros aspectos da nosa vida, en que interveñen a flora e outros animais de diverso interese. Hai cinco anos, Miguel Ángel Criado alertaba dicindo que “non volverán as escuras andoriñas”. O que observara Bécquer como habitual no comportamento cíclico da Natureza empezaba a non ser posible, polo menos coa intensidade e regularidade con que acontecía nos tempos do poeta, antes de 1870. O que agora volve advertir Miguel Ángel, a 19.09.2019, confirma aqueles augurios: imos “cara a un mundo sen paxaros”. A alerta segue e aumenta en intensidade, na medida en que o volume de especies que foron abundantes ao noso ao redor está diminuíndo ante os nosos ollos. O fenómeno, global, está sendo detectado claramente con instrumentos técnicos de última xeración.

O que pasa cos asuntos ornitolóxicos garda similitudes co que advirten os estudos demoscópicos de opinión política. O ecosistema en que se moven as expectativas dos votantes españois, en liñas xerais similar ao que se detecta en EEUU ou en moitos países de Europa, parece estar ante cambios potentes. Os modos de votar que mostraron os americanos na elección de Trump e as inclinacións dos ingleses respecto ao Brexit xa han ter abundante repercusión noutros países de Europa e, en non pouca medida, tamén nas anteriores eleccións españolas do 28 de abril.

Eleccións

A cuestión é, agora, en que medida determinarán as do 10 de novembro, cando o cansazo, enchenta e o aburrimiento do visto, entrevisto e adiviñado nestes cinco meses últimos  minou a confianza dos votantes nos líderes que, de xeito evidente, repetirán candidatura. Moitos españois xa non durmiron ben porque a xestión e os xestos -máis preocupados polo tacticismo, pola imaxe nas Redes e moi probablemente por cuestións estrictamente persoais- non só mostraron pouca madureza, senón tamén a obsesión por ter a exclusiva do mesmo horizonte: non afastarse do centro. Ese hábitat confortable que todos anceian, un ecosistema mornamente pechado na mansa tranquilidade, inimigo de cambios sensibles e imposible de soster sen virar constantemente cara á dereita, é o orgullo que levou a Pedro Sánchez a desistir de alianzas coa súa propia esquerda. Veremos que pasa con esta decisión, máis atenta a non contaminar unha imaxe que a solucionar os problemas que ten a maior parte da xente.
De aquí á data das urnas ben pode pasar o que non calculan en Ferraz. Que pode haber moita abstención de potenciais votantes, e que esta favoreza especialmente á dereita, é unha posibilidade, á que din non temer. Que moitos voten en branco, para mostrar o seu descontento con quen non fixeron o traballo que debían cos votos logrados nas eleccións anteriores, tamén poida que suceda. Non é fácil adiviñar -aínda coas máis finas análises estatísticas provincia a provincia- cantos van optar polo un ou polo outro, por máis que haxa unha maioría de votantes que, fieis ao que estimaron no mes de abril, repitan o voto de entón. Doutra banda, a forza que poida ter nos votantes de dereitas, o aterse ás caricaturas que se están mostrando dos líderes dunha suposta esquerda, desde o PSOE a todo o restante espectro, é impredicible. Tampouco é fiable o clima que, co recordo da famosa foto do trifásico daquela manifestación de Colón, poida alentarse nos votantes do PSOE, Podemos, Compromís ou similares. Os modos de expresar o descontento ou a conformidade son moitos e, como no mundo dos negocios, moi cambiantes e pegadizos. O darse de baixa para que non che chegue propaganda electoral á caixa do correo é interesante, pero non é decisivo o seu signo.
De momento, o hábitat político é moi inestable e fácilmente empeorable. Téñanse en conta problemas tan serios como o xuízo do 1-Ou, o propio Brexit ou os movementos estratéxicos de Trump en Oriente Medio e fronte a China. Non se esqueza tampouco que hai problemas pendentes, de andar por casa, aos que se segue atendendo basicamente cos Orzamentos de Montoro aínda. Calquera que estea pendente dalgún tratamento sanitario de importancia pódeo palpar nas súas propias carnes. E se de engadido ha atender a custos como os que, desde 2012, contraveñen a igualdade nos estudos universitarios, estará farto de ver que os grupos de rendas máis baixas, por moitas razóns que lles dean, non entendan que teñan que pagar o que non teñen porque lles dificultaron o acceso á bolsa que puidese paliar ou solucionar o problema.

Biotopos

En correspondencia aos problemas globais da biosfera, o ecosistema sanitario, o ecosistema político e o ecosistema educativo parecen acordes en facernos máis pesimista a vida individual e colectiva: a convivencia enrarécese cada día un pouco máis. Antigamente, cando a postguerra, o clima cultural imperante pretendía que todo fose vontade de Deus. Pese á fame, aínda as andoriñas ían e viñan cada ano, “a colgar os seus niños” no noso balcón, e, como Bécquer, os nenos confiaban en que “outra vez coas ás nos seus cristais xogando volverán”. Hoxe -cando moitos xa non teñen esa experiencia- tratan de que todo o xustifique a centrista liberdade do Mercado. Adiantados seus como Vox aventuran cos seus xestos de propaganda e griterío o bo arranxo dos danos que produce. Negan, por exemplo, a violencia de xénero e, reclamando a través de Faite oír o chamado “Pin parental”, indican ao mundo educativo o recurso para que todo patriarca que se precie se libere de frustracións sen conto. ¡Atentos!

TEMAS: Eleccións 10-N. Ecosistemas. Ornitoloxía. Cambio climático. Centrismo político.

Manuel Menor Currás

Madrid, 21.09.2019