A reconstrución é a hora da verdade

En Educación, Sanidade e Dependencia, mostraremos ata onde chega a nosa unidade de cidadáns ou nosa particular selectividade

En momentos de “reconstrucción” vese ben ata onde alcanza a suposta caridade, solidariedade ou beneficencia; hai quen non quere que todos -polo feito de ser cidadáns- teñan dereito a iso que chamabamos “Estado de Benestar”. Agora, na “nova normalidade”, non sabemos ben como chamalo, pero cada cal, ante a “reconstrucción” exhibe os seus proxectos.

Ás voltas coa pedra filosofal

Esta pandemia, separadamente dos problemas económicos en que nos meteu, deixou a Educación bastante patas para arriba; tamén o fixo coa Sanidade e a Dependencia das persoas da terceira idade. As carencias institucionais quedaron ao aire, e moitos profesionais -os que arriscaron o seu tempo, e ata as súas vidas- empezaron a pedir que se deixen os aplausos e ditirambos; á volta do verán, reiterarán a súa esixencia de que se abandone o ridículo declamatorio e se atendan as infraestructuras en que teñen que traballar.

No medio de tanto lirismo estéril, tamén sucedeu que se quixo salvar a “función social” que supostamente desempeñan cantos, desde a iniciativa privada, montaron os seus negocios en torno a obrigacións universais do Estado democrático. Para moitos xestores políticos, responsables sobre todo nas autonomías de tales competencias, esta é a súa pedra filosofal ou crecepelo que teñen sempre a man, cando non todo o monte é ourego e quen mellor o saben son os cidadáns sufridores dos desaguisados que, con tan comodona xestión, causan ao bo uso dos orzamentos de todos. Deste tipo de empresas, nunca se nos conta onde reside a súa parte rendible; todos sufrimos, con todo, atrasos cando máis nos fan falta e, en moitos casos, unha estrita discriminación acorde co principio que consideran inalterable: o que pode ser negocio non é asunto de xustiza social.

Capitalismo extractivo é isto, do que estes políticos teñen a chave para dar concesións e público cativo a quen consideran adeptos, normalmente empresas e grupos cos que teñen vínculos. Nestes casos, o soniquete da “ideoloxía” é unha mala escusa pola que tratan por todos os medios -teñen moitos- de que os demais lles  dean a razón e que non teñan “ideas” contrarias ás súas. Cren que a súa doutrina é a “normalidade”, o “natural”, e pretenden dotala de tal prestixio que valla para recriminar a cantos pensen: xa pensan eles por todos.

Construír

En El conde Lucanor hai un fermoso conto -moi didáctico- sobre o rei espido. Vale agora mesmo para esta “construcción”, cando tanto pode axudar a memoria; pódese un acordar de como eran antes estes servizos, por exemplo fai máis de cincuenta ou setenta anos, e como non se deixou que fosen. E pódese documentar, polo menos para non repetir monsergas como as que se volven a oír, cando do que tratan é de vixiar e seguir controlando que non se descabale unha situación privilexiada. Claro que tamén poden seguir vivindo do conto, ata que a realidade deixe ao espido as vergonzas que preocupaban a Don Juan Manuel en 1335.

A todo pódese afacer un, incluídas as mentiras con que se trata de convencer aos demais de que a súa é a verdade e toda a verdade. Nesa cadea, quen menos perden son os que viven de poñer a cara por outros, tratando de sentirse superiores cando serven aos colonizadores da vida dos demais, a gran escala ou en pequenas doses, e frecuentemente en nome de grandes principios dos que se senten representantes exclusivos. Pero cando con tales xestos resulta prexudicada a gran empresa de vivir que todo cidadán leva ao lombo, o que fan estes cipayos non pasa de milonga. Para desenvolver tan excelsos ideais, han continuar detraendo orzamentos do Estado para que non os invista onde se necesitan.

É estraño que non saiban facer o ben doutro xeito, cando tanta necesidade hai de persoas entregadas. Menos se entende por que choraron tanto estes días por un reparto de recursos á escola pública. Confirman o de sempre: que lles pareceron sempre poucos os que lles deron, dada a autoestima pola alta misión en que andan. Pero se repasamos a historia das subvencións e concertos educativos en España -non xa desde que Díaz Ayuso creou unha Dirección xeral para atendelos-, senón desde atrás, podemos ver a súa longa desafección co de todos. Vaian ao Concordato de 1851 e moito máis atrás se queren e verano; repasen as sucesivas etapas de Sainz Rodríguez, Domínguez Arévalo, Ibáñez Martín, Ruiz Giménez, Jesús Louro, Lora Tamayo, Villar Palasí, Xullo Rodríguez, Martínez Esteruelas, Carlos Carballos, José Manuel Otero...., que deixaron selectivas pegadas dos seus afectos; veñan se queren a Esperanza Aguirre ou Mariano Rajoy e Pilar del Castillo, e observarán que non fai falta chegar á LOMCE de Wert ou Méndez de Vigo: o repaso do BOE de todos eses anos ofrece verdadeiras xoias documentales para confirmar quen, logo de 1939 e do Concordato de 1953, tiveron, en moitos tramos, a exclusiva do Ministerio de Educación; e como houbo un tempo, non fai tanto, en que a maioría dos titulados “das clases superiores” saían dos seus colexios, e como repartían os abundantes recursos acordemente co seu peculiar modo de exercer unha “función social”. Doña Isabel Díaz-Ayuso ten toda unha confraría de mestres mestres detrás das súas decisións selectas.

A medias

Choran por non querer renunciar a seguir protexendo esta “a súa” herdanza, ata na “nova realidade” Que o 75% dos nenos e nenas españois se queden en segunda división non lles parece mal, con tal de que o seu 25% de cota educativa saiaa mellor parada? De que falamos, entón, cando dicimos que hai que “reconstruír”?

A este paso, por moito que a Covid-19 fose vencida, os rebrotes do excelso pasado afundirán as expectativas da maioría cidadá. Dá igual como estea escolarizada esoutra parte de nenos e nenas: que non teñan medios, profesorado adecuado, espazos coidados, e boa integración dos ensinos On-line? Se sobra con que todo funcione a medias, tanta ansia acaparadora, en exclusiva, non é o apropiado para que a liberdade e a universalidade de que fala o art. 27CE posible; pero é aburrido este ritornello que xa Mariano José de Larra, na súa curta vida, tivo tempo de ver moito, e levouno a dicir en 1834: “Nós deixamos sempre algo que facer para mañá. Nós deixamos as cousas algo escuras para podelas aclarar mañá. Ai daquel día en que non haxa nada que facer, en que non haxa nada que aclarar!”.

TEMAS: Reconstrucións e rebrotes. COVID-19.- Ensino público.- Ensino concertado.- Capitalismo extractivo.

Manuel Menor Currás

Madrid, 05. 07.2020.

Desconfianzas ante o novo curso académico

O camiño non vai ser fácil, pero hai que andalo. Todas as forzas farán falta, e virá ben remar todos na mesma dirección.

Os datos demoscópicos parecen apuntar na dobre dirección; por unha banda, unha tendencia esperanzada de recuperación, mentres por outro son visibles bastantes medos e reticencias. As noticias sobre control desta COVID-19 tamén teñen dobre vertente: sabemos máis de como funciona e parece que teñamos máis preto unha posible vacina, pero tamén é verdade que ninguén é quen de infundir sosego suficiente ante os posibles brotes que rexorden nuns e outros puntos.

Consensos/disensos
No noso plano político máis próximo, e á marxe da exuberancia expresiva das hipérboles que cada cal estea disposto a oír nesta precampaña electoral do País Vasco e Galicia, tres asuntos merecen especial atención. Ante todo, o acordo alcanzado no Congreso para o decreto que regule o final da desescalada, o máis amplo dos logrados por esta coalición gobernamental: polo menos, aliviou as acenos hoscos que tanto dano fan á convivencia; o acordado respecto de a Sanidade vai tamén nesa dirección, a máis axeitada para saír adiante. Con todo, os mortos volveron a voar polo aire; non son os mesmos os duns e os doutros, e por moito que esteamos en democracia parecen querer dominar a escena da convivencia por encima dos vivos. Defendendo a súa memoria a pedradas, ao estilo ancestral prexuiciado de raíz, nin algunhas escenas das vividas estes días en Euskadi, nin as protagonizadas no Congreso e arredores, estiveron á altura do que esixe o sentido da súa memoria. En terceiro lugar, en bastantes barrios é notoria a desescalada de aplausos e caceroladas, xesticulacións ambas pouco propicias para xestionar a normalidade, se é que a isto en que estamos entrando pode chamarse normalidade.

Novas paisaxes sonoras

Na rúa, nas prazas e nas praias, vese e óese de todo. Ansiedades, insatisfaccións, urxencias, despreocupacións, movementos corais impacientes e urxentes, convivindo con escenas calmas, pacientes e ben humoradas por máis que, ás veces, casen moi mal. Á inseguridade que xera o non saber ben se poñerse ou quitarse a máscara ou ter que aprender de novo para moverse, lavarse e distanciarse, coma se se fose un infante, sobreponse a ansiedade demostrativa de estar por riba do ben e do mal, a moi interesada fórmula para sacar proveito, ou o ruidoso encontro que en cinco minutos de elevar a voz para non aburrirse por non saber que facer, pode terminar en follón de narcisismos desarborados.

As beirarrúas, as praias e os cafés son neste momento espazos de gran aprendizaxe social para todos, de necesaria expansión da personalidade de cada cal, de bo negocio para algúns e de gran desesperación para moitos, a quen lles parece que os demais fan ou non fan o que habería que facer. Vellísima é, das taboíñas cuneiformes, a constatación de que os maiores miran con ollos previdos e malhumorados os nodos adolescentes. As interaccións en que todos estamos empezando a movernos de novo darán pé -como sempre, pero nun ambiente de aparente novidade- para múltiples reaccións que habemos de aprender a controlar outra vez.

Afrontar un novo curso

O “abandono” da educación pública describiuno fai uns días Guadalupe Jover: “As nosas administracións educativas laváronse as mans. Non sabían que facer e optaron pola deixación de función”. A sempiterna desigualdade de trato saltou estes días máis ás claras; as deficiencias ancestrais -anteriores a que existise ningunha das tropecentas leis, decretos, ordes e resolucións ministeriales- foron máis evidentes. O capital cultural, social e económico das familias é radicalmente distinto, e non se arranxará por moito ordenador que se facilite aos nenos; tampouco as escolas e institutos con infraestruturas obsoletas, organizacións internas que son un contrasentido. De cara ao próximo curso, por moito que as explicacións queden aparentes, existen múltiples buracos cuxa responsabilidade de arranxar vai corresponder -como case sempre- á moi “nobre” “vocación” dos ensinantes, tan afagada no BOE como mal soportada nun recoñecemento efectivo. En momentos de crises, cando non hai traxectoria de fondo, todo o mundo bota balóns fóra; non parece que sexa o momento para que a sociedade en xeral, e a Administración en particular, demostren querer que os seus mestres e profesores excedan o nivel do peonaxe. Se alguén entende que tratalos coa seriedade que merece un profesional cualificado,  se arranxa calquera día cunha gran manifestación de aplausos, atoparase con reclamaciones -algunhas moi vellas- como as que acaban de facer os sanitarios, cansados de que non lles dean o que en xustiza merecen. Non é cuestión de gremialismo medieval, senón de dignidade dunha sociedade democrática.

Uns días antes, Francisco Delgado tamén chamaba a atención sobre o afastados que andaban todos -a doce semanas de que empezo o novo curso- para que o gran obxectivo para o que naceu o ensino público poida cumprirse: a compensación das desigualdades no coñecemento e as habilidades culturais, para que todos os cidadáns sexan iguais. Demasiados condicionantes a superar -incluídas tradicións asentadas de desigualdade- para que poida saír ben a intencionalidade que a ministra Celáa pregoa para a súa lei. Neste momento -tal como a COVID-19 deixou ao aire a fraxilidad e desigualdade que ten o sistema educativo-, é puro voluntarismo cando cada autonomía parece circular por “unha autopista diferente”, e cando os Acordos de 1979 co Vaticano sosteñen unha estrutura educativa máis de 1851 que de 2020. Nese panorama, segundo Delgado, os 2.000 millóns que o Goberno acaba de habilitar –“erróneamente, de forma lineal”- acabarán nutrindo en gran medida á escola privada relixiosa, -a dos sectores máis acomodados, esa que o Estado, a través de LÓEA e a LOMCE, se  empeñou, en considerar como pública”.

Pouco hai que engadir salvo que, ou a nova normalidade trae unha nova esixencia de ética colectiva no trato á escola pública ou, no curso próximo, o sistema educativo colapsarase máis por onde menos falta fai. O exemplo do acontecido coas residencias xeriátricas e cos propios hospitais públicos nestes tres meses pasados, debería servirnos de preaviso. Atentos!

TEMAS: Desescalada.- Educación pública.- Carencias e propostas. Comportamentos colectivos.- Acordos e desacordos.

Manuel Menor Currás

Madrid, 28.06.2020

Educación e Turismo: nova normalidade

Na reconstrución actual, parece que primen intereses sectoriais, coma se fosen independentes e os fíos da Economía non tivesen que ver.

No sétimo parágrafo do Prólogo da LXE, de catro de agosto de 1970, recoñecíase que a educación é “unha permanente tarefa inacabada”; estes días púidose comprobar que estamos en que non se acabe nunca. A ministra Celáa presentou a debate no Congreso unha nova lei educativa que substitúa á LOMCE e volvemos a oír as mesmas voces que, nos anos 40 do século XIX, clamaban pola liberdade. Antonio Gil e Zárate -un dos liberais demócratas que máis sabía de asuntos educativos- deixou abundantes testemuños diso, sobre todo unha gran referencia a esta cuestión central en 1855, na primeira historia da educación española que merece o nome de tal. Volveron ao Congreso vellos lemas sobre a protección dos nenos, a calidade e demais parafernalia que, cando eramos pequenos, pregoaba aquela Reforma do Ensino Primario de 18,07.1945 e, antes, a de Secundaria, do 20.09.1938.

En nome da liberdade, na educación española -como noutros moitos aspectos da vida da cidadá- díxose e fíxose de todo: ata se amordazou á xente durante anos e anos. Salvado o primeiro escollo no Congreso, poida que salga adiante esta LOMLOE -aínda que os acrónimos das leis orgánicas se compliquen xa en exceso-, pero moitos dos aspectos que merman a liberdade da educación, no sentido tan reclamado tamén no século XIX de liberdade de investigación e saberes que cheguen a todos por igual e con prontitude , tardarán en chegar. Seguirán aí moitos dos freos que se lle foron poñendo ao longo do XIX, e que historiadores de tanto prestixio como Manuel de Puelles, Antonio Viñao e unha pléiade de investigadores de valía foron desvelando. Xurxo Torres que estudaba hai pouco como se producía hoxe a construción de personalidades neoliberais e neoconservadoras, desde o sistema educativo, dá moitas claves para que quen queira decatarse vexa cales seguen sendo as razóns polas que esta lei, se sae ben parada do Congreso, sairá con bastantes limitacións á liberdade democrática, non á dos lemas que propagan uns medios fieis aos que se ocupan de intentar confundirnos. Non é o mesmo.

Nova normalidade

Houbo un Ministerio -hai que recordar- de Información e Turismo. Foi un invento de 1951 que asumía competencias de distintos organismos pero, sobre todo, o que fora propaganda en prensa, publicacións e espectáculos, compoñentes diversos de censura e, por suposto, os primeiros atisbos de política turística que se iniciaron na Ditadura de Primo de Rivera nos anos vinte. Todo cambia para permanecer idéntico: sería unha forma de mirar, na dúbida de se Heráclito tiña máis razón que Parménides ou ao revés. O feito é que Turismo anda agora ligado a Industria, mentres que Información navega, segundo se mire, entre Educación, Cultura e Universidades, unha tríada cuxa unidade depende de Economía.

Vén a conto esta excursión polo pasado dos nosos ministerios do que sexa, para tratar de entender onde andamos; de xeito evidente parece que na suposta “nova normalidade” en que entramos agora, non é bo momento para cambios profundos en Educación e conformarase cunha epidérmica antiLOMCE. Ten máis tirón a economía inmediata: o turismo ou a automoción, por exemplo, e ata as terrazas dos hosteleiros acapararán moita máis atención e recursos, claro; non digamos o fútbol, ese tótem incombustible. No mellor dos supostos, seguirán campeando no sistema educativo aspectos tales como a discriminación que subxace trala rede privada de centros, o seu crecemento desproporcionado a conta dos impostos de todos e, de engadido, as diferentes idearios que exhiben uns e outros centros -uns e outros profesores no seu nome-, con interrupción consciente de que o dereito a que a universalidade da escolarización non coarte coa súa dignidade as supostas liberdades de elección de centro que poidan ter os máis selectos do lugar.

O vello

O asunto central é a economía educativa: o seu reparto proporcional seguirá intacto. A educación española actual ten uns recortados orzamentos que son expresión e froito da desigualdade subxacente; o gasto público que temos neste sector é dos máis baixos da UE-15, mentres os gastos privados son dos máis altos: 0,60% do PIB fronte a unha media europea do 0,36%. Este contraste falaría, segundo non poucos analistas -contrastado polos especialistas en avaliación- de como os grupos sociais de renda máis alta se desligan da escola pública porque cren ter o problema resolto e non teñen interese en influír nos medios e na vida política para que a situación cambie. Isto que escribía Vicenc Navarro en 2015 tivo o seu reflexo en como, cos gobernos do PP de Aznar, houbo unha baixada na proporción que a Educación correspondeu no PIB e en como, en Comunidades como a de Madrid, se afanron en esaxerar a promoción da escola privada a conta da pública, desde antes da LOMCE. Agora, temos unha comparación máis desvergonzada a man para entendelo ben: a da xestión da Sanidade e a das residencias xeriátricas.

O máis sorprendente foi ver como nesa dinámica púidose advertir a connivencia da xerarquía episcopal predominante, máis ocupada en defender as súas alianzas de poder cos defensores das privatizacións, que en velar polo ben común. Ese estilo, pouco coherente co que o crente “Pobo de Deus” reclama, fai recordar que seguen vivas as alianzas do pasado por manter o poder simbólico da educación en boas mans; coma se vixiasen que a democracia puidese derramarse se se fose  saír do control aristocrático que sobre ela tiñan os privilexiados do Antigo Réxime. O neoliberalismo e o neoconservadurismo nútrense daquel zume e contan para sostela -unha vez máis- co modelo de relixión católica hexemónico que propaga a Conferencia Episcopal.

Esta da educación actual e as forzas que pugnan por controlala non é unha historia do pasado. Aqueles que a controlaron no pasado seguen aí e son os sucesores da súa propia tradición; poden testificarlo os poucos vellos que -despois da escabechina recente- viviron de cerca a política educativa dos vencedores da Guerra civil. As súas familias -como contaba Gloria Fuertes nalgúns dos seus poemas- tiveron que escoller entre poñelos a “estudar” ou “ir á escola”, mentres o grupo de “os selectos” reformaba e dirixía ao seu antollo canto se dicía ou facía desde Burgos primeiro e, despois, desde Alcalá, 34. Os que sigan o debate da LOMLOE no Congreso, poderán ver en directo quen son os herdeiros daquela situación de poder. Cal vai  ser a “nova normalidade” educativa está por ver, pero é dubidoso que vaia a desvirtuar moito a normal discriminación que había antes de marzo. Atentos!

TEMAS: Leis de Educación.- Debate democrático.- Liberdade educativa.- Universalidade da Educación.- LOMCE/LOMLOE.

Manuel Menor Currás,

Madrid, 19.06.2020

Cara a onde imos?

Sesións do Congreso de Deputados como a do mércores 10, dan unha idea da situación en que nos atopamos, coa Covid-19 como pretexto.

De cara ao futuro inmediato, sería unha mágoa que todo quedase en puro fogo de artificio cando queda por diante a difícil tarefa de reconstruír o estropeado e, sobre todo, recompoñer unha produtividade de mellor eficiencia que a que había.

Tensión

Os grupos políticos, moito máis que a rúa, mostran impaciencia por mostrarse
coñecedores da situación; tan mellores que os demais que se empregan a fondo en acusar
ao adversario. Verdade é que non son iguais nesta escalada da confrontación e, no
teatro do despiste, os que observamos a comedia, o drama ou o vodevil -depende da
sesión-, faremos mal en concluír que son todos iguais, ou en quedarnos no falso
equilibrio de dar a todos a razón. Esa si que é farsa, deixarse convencer de que nos dá
igual unha cousa e a contraria no canto de reflexionar por conta propia.

Hai persoas no Congreso -como noutras partes- deseñadas para entorpecer e, se
poden, danar: que non saian adiante determinadas propostas porque eles teñen outra
mellor: deixar que todo se podreza. Se eles e a xente que representan están ben, que lles importan os demais; subvirten as razóns da existencia do Estado, porque non o necesitan. 

Todo cidadán que se sinta tal, rodeado doutros cidadáns na tarefa de convivir,
sabe que non os eliximos para a pelexa ou para mostrar quen é máis
exhibicionista de títulos e subtítulos curriculares falsos. Elixímolos para que se aclaren cos problemas, non para que se tiren os mortos ou os vellos á cabeza e para
darnos a murga cos seus egos enxeñosos; xa está ben de palabra curta e idea frouxa. En días así, o Congreso non chega nin a patio de colexio aburrido, en que o xogo consiste en ver quen se rompe a crisma antes. Os galos de pelexa deberían deixar o patio e deixarse
invitar a un café -tila ou o que sexa; pode ser  un remedio para os máis berróns.

Acordos?

Capaces son, se queren, de dar algunha alegría ao vecindario, non dar a lata tocando a
cacerola e poñerse de acordo en asuntos que importan. Poida que pronto saquen
adiante a Lei de Protección Integral da Infancia e Adolescencia, un segmento social
contra o que, só en 2017, cometéronse máis de 38.000 delitos e seguen crecendo. Onte,
tamén, estiveron case acordes en canto ao Ingreso Mínimo Vital, un paliativo que, se non lle poñen demagoxia -neste maniqueísmo do branco e negro permanente-, atende a unha
parte dos que máis o necesitan e cumpre coa obrigación -constitucional- de que todos
temos dereito á vida.
Non quere dicir que xa estea toda a “cuestión social” arranxada, aínda que a algúns lles entre a tentación de contalo así. Non. A pobreza e o mal reparto da renda que se produce en España ou en calquera parte do mundo, segue sendo un gran problema, definitorio da
calidade política que calquera país é capaz de demostrar sen palabrería. O tabú
conservador  -dos que sempre controlaron o Estado e fóra do Estado- é sentirse
donos de todo e que non se lles toque a súa propiedade. Antes foi o Feudalismo, onde catro aristócratas se repartían o pastel, mentres os servos da gleba facían rendibles os seus feudos; logo de 1789, todos pasamos a ser “iguais ante a lei”; algo era algo, pero o problema seguiu sendo quen poñía a lei e os xuíces; e os pobres -agora xa non tan
motivo de piedade como outrora- estorbaron máis porque empezaron a pedir mellores
salarios e condicións de vida, en igualdade.

Así empezou “a cuestión social” e aí segue reclamando atención: un mundo sen
distincións para ter o básico para vivir, sobrevivir e ter todos esperanza,  non só
uns poucos. A situación do confinamiento foi ocasión para ver canto está pendente
por facer; o que acaba de ser aprobado  no Congreso parécese, un pouco, ao que en 1848,
para solucionar a pobreza sen que ninguén se sentise deudor de ninguén, pedíase en Francia, a terra da política democrática: traballo para todos.

Volta ao cole

Hoxe falárano en plan de cogobernanza. Se aprenden a facela ben será beneficioso para
todos e, de modo especial, para as novas xeracións. Os que xa imos de retirada
temos mala experiencia de como nos coidaron; acumulamos suficientes
frustracións, aparencias, présas e compoñendas, para poder dicir que nada do que hoxe se reclama como necesario debería estar na axenda do que falta por facer; agora,
canto non se fixo debidamente acumúlase ás urxencias sobrevenidas e ver se
tapamos o espido en que nos puxo esta pandemia.  Vimos o roto da
Sanidade e o das residencias xeriátricas, e a ninguén consolan grandilocuentes bobadas
como  “temos a mellor sanidade do mundo”. Oxalá non fagan o mesmo no renqueante
sistema educativo!

De aquí a setembro -o mesmo tempo que levamos confinados-  será urxente solucionar
o máis perentorio do que facer cos nenos e nenas. De pouco servirá se non sabemos como
dispoñer a intendencia, a loxística, os profesionais e as infraestruturas axeitadas. A
presencialidade, a limpeza, a sanidade, a dixitalidade andan por medio, pero todo será
despiste falso se non sabemos qué educación queremos e para qué a queremos: se coa
mesma dignidade para todos ou para uns poucos; con moita tableta electrónica ou bo
profesorado; con moita participación das comunidades educativas ou só cuns
poucos  que saben máis que ninguén.

É moi probable que se reproduza aquí -unha vez máis en nome do ben- o guirigay que
menudea no Congreso; á luz do oído estes días, é probable. Pero oxalá que, polo menos,
os conselleiros e a ministra sexan capaces de chegar, tamén en Educación, a algo
parecido ao Ingreso Mínimo Vital. Sería un gran logro histórico. Os datos reais do
sistema socioeducativo indican, para empezar, que un de cada tres dos nosos nenos
españois está en risco de exclusión, situación moi difícil para que esperen algo da
escola, cando é  o único modo que teñen para saír adiante; desde antes de ter
nacido, parecen condenados á desesperanza.
Sorte neste periplo!

TEMAS: COVID-19.- Pobreza e exclusión.- Expectativas sociais.- Volta ao Cole.- Debate
democrático.-
Manuel Menor Currás,

Madrid, 11.06.2020

Gloria aos vencidos! Honra aos mortos!

Nin sequera en momentos de loito cede o afán de poder, con argumentos de pacotilla

e en nome da liberdade, para máis INRI.

Gloria victis! é o que correspondería neste momento: proclamar o honor e o recordo

aos miles de mortos que xa se levou por diante esta COVID-19:

Gloria victis!, diría un clásico romano se aínda o latín fose a lingua franca en Hispania.

Parece, con todo, que o que se impón dicir -ou parece que queiran

moitos que digamos- é: Vae victis! (Pobres dos vencidos!).

Nestoutra exclamación, pronunciada friamente, só importa o cumpridores que

somos, coma se realmente sentísemos algo o acontecido aínda que nos importe un

bledo. Con todo, é a que parece impoñerse.

A Biblia de Trump

É unha utilización dos mortos en proveito propio, xunto ao máis sagrado que

poidan ter os crentes na súa imaxinación. Aínda que houbese constancia de que a este

presidente lle importan as crenzas de cantos invocan a Escritura xudía,

sería un abuso. Utiliza ese símbolo relixioso –“en van”-, para saírse coa súa a conta

do que sexa. Segundo Trump, Deus tería que estar da súa parte en canto

fai, di, pregoa e decreta por estúpido que sexa; sobre todo en momentos de eleccións.

Invocando deste xeito a Deus invócase a si mesmo: un ególatra

malcriado como norma de todas as cousas. Un dos teólogos máis recoñecidos,

Karl Barth, adoitaba dicir que, case sempre, “cando falamos de Deus, non é de Deus

de quen falamos”. Menos parece que a Trump lle importe algo o Deus cristián

que, -fronte a canto provoca en EEUU-, poñía como contraste de calidade a mirada

cara ao pobre, cara ao necesitado e cara ao perseguido (Mt. 25, 34-40).

O loito

Non terminaramos o loito oficial dos nosos mortos de aquí e xa voan polo aire

no Congreso, como debuxaría moi ben Goya, se andase entre

nós. Para non desmerecer dunha Historia máis recente que o Caderno C do

aragonés, volveron a ser motivo para o odio e o insulto, e para o desprezo aos

vivos que estaban vendo e oíndo ás súas señorías na tele con estupor.

Poñamos que sexa complicado contabilizar o seu número de mortos. É unha

reminiscencia da aritmética de tendervos que nos ensinaban, co Dalmau nunha

man e o pizarrín na outra; non daba para máis aquelas contas en que o roubar

do tendero era a moral de estraperlo establecida. Tardaremos en ter a

metodoloxía para saber sumar os 19 sumandos autonómicos sen que cada cal

sise algo para parecer máis listo que o veciño.

Poñamos tamén que Marlaska fíxoo ben noutro momento da súa folla de servizos

á patria. A pouco que se descoide porque alguén próximo sexa

incompetente ou lla xogou -que ben puidese ser-, ou que máis dun informe

poida estar trucado para cargarlle a culpa de non estalo facendo ben, aos ollos

da oposición xa non suma senón que resta. Da noite para a mañá xa lle cae un

chaparrón de insultos que lle deixarán mella no ánimo. 

Menos mal que algúns se alegrarán de que siga aí, como sempre estivo no seu Xulgado.

Moitos non pararán de incordialo -e algún ou algunha o mirará agora de lado-,

coma se liberasen así do seu propio pasado e, ao mesmo tempo, fosen os

campións da nosa liberdade. É o peor deste loito raro en España, esperando

que este loito presente nos faga torpes coa memoria. Os que máis o insultan

parecendo que queren o seu ben, esquecen os seus propios embrollos, incluído o da

xestión dese Ministerio de Interior, sempre pro domo sua. Non é momento, en todo

caso, de xogar outra vez ao “e ti máis”, camiño moi fácil de repasar en Google,

senón de saber que os argumentos de pacotilla existen. Doutro xeito, non existiría

a sentenza evanxélica: polas súas obras os coñeceredes, repetida en Santiago, 2, 14.

Por suposto que, coa bendición do Premio da Concordia, do Princesa de Asturias,

para que os sanitarios calen a boca, non é suficiente para encubrir o

que non se está facendo ben desde hai moito tempo.

Poñámonos de gran loito, e non só polo honor dos que morreron a destempo,

senón por nós mesmos. De seguir con este absurdo axuste de contas,

aos que fan o que non din e din o que non fan non lles importa

o noso risco. Afánanse en tapar que, hai uns días, neste Madrid de todos os

milagres, obstaculizouse que os maiores das residencias non fosen

trasladados a hospitais para que os atendesen; fai dous días -en plena

pandemia aínda- fixeron a última privatización dun hospital e, segundo

contan os sindicatos, tamén parece que as contrataciones de sanitarios que

prometeran para suplir carencias -que os mesmos xestores da Sanidade

dispuxeran en días pasados- , só se están cumprindo nun terzo.

Non é un futuro esperanzador para a cidadanía, como tampouco o é para

os seus fillos, que deixen fóra -nesta Comunidade- a 14.000 docentes; coma se

impedindo un Estado de todos para todos fosen vivir máis libremente. Tanto

queren aos cidadáns -que non sexan os seus amigos concretos- que fixeron saber

que tan preparados estamos para saír desta lea, que fixeron un hospital en IFEMA

máis rápido que os chineses e desmontárono porque non facía falta. O gran

problema serían os incompetentes que, por envexa, non lle darán a Madrid a

FASE 87 -se existe- ao final da desescalada. Que vergonza! Coa necesidade que

ten a hostelería para dispoñer de todas as beirarrúas, para que nos xuntemos como

tolos nas súas terrazas ou ir correndo ás praias galegas…!

Defoe

Estes que así actúan non entenden que a COVID-19 siga aí, pero cando

despertemos, queren seguir aí, coma se nada. A piques de que cumpramos tres

meses de confinamento, as últimas liñas do amargo Diario do ano da peste,

que publicou Defoe en 1722, retratan moi ben a nosa situación: “Para o común das

xentes -escribía o inglés-, pode dicirse delas, sen faltar á verdade, o que se dixo dos fillos de

Israel despois de que foron liberados das hostes do Faraón, cando atravesaron o Mar Vermello,

volveron a vista atrás e viron aos exipcios arroiados polo auga: que encomiaron 

O seu nome, mais pronto esqueceron As súas obras”.

TEMAS: COVID-19.- Oposición política.- Xestión do confinamiento.- Racionalidade

democrática.- Oportunismo tramposo.

Manuel Menor Currás

Madrid, 04.06.2020.