Parece que quixesen que andásemos ás atoutiñadas

Non se entenden tantas repeticións do pasado pretendendo que sexan novidade as dificultades para fachendear de traxectorias  brillantes.

A obra pictórica de Goya, e particularmente as súas coleccións de debuxos, como o Caderno C, permiten ver o lúcido que estaba para ver o repetitivo que era o que pasaba, a pesar do cal, nun dos últimos -feito en Bordeus, entre 1828-, seguía dicindo: “Aínda aprendo”. Neste momento, con todo, en que todo hase mirar baixo a expectativa dunhas inminentes eleccións, a dialéctica da verdade e a mentira respecto ao que realmente ocorre é particularmente penosa. A carencia de concordancias da esquerda non axuda; non é o mesmo que os votos caian dun lado ou outro, e a algúns dos actores que andan neste xogo ao chou do que pase non parece importarlles.

Aínda aprendo. Francisco de Goya, Burdeos 1924-28

De todos os xeitos, nun asunto en que o descoido non existe, a estas alturas da película hai cuestións que soan especialmente raras a cuantos esperen o triunfo imparcial dunha verdade democrática. Este obxectivo, sempre perentorio, fai máis incomprensible que, nunha situación especialmente sensible como esta, se producise tan dura carga policial contra manifestantes fartos de políticas especialmente dubidosas para a universidade pública. Antonte, cara ás 9,30 da mañá, diante da Facultade de Físicas da Complutense, a acción represiva dun grupo de antidisturbios mostrouse absolutamente improcedente. O seu sinsentido -que algún mando do grupo deberá explicar- non parece a primeira vista que teña que ver con depresión ou tensión, por repetición de situacións como as de Ceuta ou outras similarmente conflitivas; en todo caso, é especialmente raro que acontecese no mesmo día en que 75.000 profesores  madrileños iniciaban unha folga indefinida, que se engadía á que, en Educación Infantil, xa leva case mes e medio, sen que a administración autonómica lles fixese saber o malos que son por facer unha “folga política”. Para os expertos en anxelología, a escusa non pasa de insulto á razón, que se engade aos lanzados contra os manifestantes de días pasados en prol dunha vivenda digna. A acampada na Palza do Sol está aínda viva, e a policía que, salvo algún momento de protesta contra as varas de medir algúns áticos en Martínez Campos, se mostrara  contida e moderadora, pode querer mostrar o seu fastío particular, exhibindo un entendemento das súas funcións democráticas, cunha linguaxe tan gratuíta como a da violencia represiva que algúns militares exhibiron en Ceuta contra inmigrantes.

Os primeiros recordos que traen estes violentos vídeos son os que, nos mesmos lugares, xeraban os “grises” ante o estudantado contestatario: o tambaleo dos seus cabalos entre as bólas de rodamentos que lle botaban, a policía espacializada, o asasinato de Enrique Ruano en xaneiro de 1969, e outros episodios proseguían unha pelexa, que xa viña de finais de 1955. Non se foi da retina e, menos, se se revisaron materiais documentais do NODO, ou estudos como o de Gregorio Valdelvira: O movemento estudantil na crise do franquismo: a Universidade Complutense (1973-1979), síntese da súa tese de doutoramento en 1992.

O relato dos dereitos sociais concretos

A diferenza de entón, as explicacións do xefe da policía a unha investigación sobre o acontecido, nun lance con feridos e detidos, non impiden prestar atención a dous ou tres aspectos do ocorrido, que permiten entender que hai permanencias dun pasado non ido. Na actual coxuntura, poden ser mostra dunha sensibilidade que, de novo, pugna por estar vixente. No contexto dunha conflitividade docente ansiosa por clarificar que dignidade de servizo quere a Administración exercer nos seus centros educativos públicos, deteriorados e desnutridos dos recursos que coiden ao profesorado, a violencia exercida na Complutense propicia que os adolescentes non teñan unha educación de todos e para todos. É a prosecución dunha longa historia de desatencións e desplantes, como se estuda en Os mestres que non tivemos (Morata, 20026). En Madrid, tras o Tamayazo, con distintos recortes desde 2008 -e a base de axustes privilexiados aos circuítos do ensino privado-, os anos transcorridos non xeraron senón fastío nas familias e na maioría de profes comprometidos co seu traballo. Desde 2011, e máis desde que andan por medio as decisións da contorna presuntuosa de Ayuso. Desde Infantil á Universidade, os orzamentos non colaboran a un sistema educativo atento á dignidade común; “os selectos” do sistema socioeconómico teñen a súa absoluta preferencia, e non cabe dubidar de que o resultado da pelexa actual do profesorado é o que denunciaba José Luis Pazos en : Non nos calarán! (2018).

Como sucede co problema da VIVENDA, o da EDUCACIÖN -tamén fundamental- segue en 2026 en pleno debate. Pero en vésperas de eleccións, unha parte da poboación considera que son asuntos que cada un ha resolver como poida; a competencia que o Estado -sexa quen sexa o que goberne- deba cumprir nestes ámbitos nin lla expoñen, e a dignidade que teña o cumprimento do artg. 27 da CE78, élles indiferente. O problema é, de todos os xeitos, que, despois de case cincuenta anos transcorridos, son ámbitos con graves problemas, causantes das protestas actuais. As políticas de EDUCACIÓN e VIVENDA non melloran cualificando estas folgas como “políticas”. Ese desplante, igual que o que adoita presidir canto sucede coa Saúde, máis parece indicar cada día que estamos ante un negocio para potenciar, e non ante un servizo do Estado de Benestar. Cando, ademais, introducen no debate preelectoral o asunto das  PENSIÓNS, inclinan a moitos oíntes para imaxinar que in illo tempore vivíase mellor, e anúncianlles con descaro que, se poden, privatizarán tamén esa xoia da coroa. A memoria é fraca, e se pode ver que a medieval árbore que o CSIC se puxo como emblema en 1939, foi un signo contrario ás innovacións en que se empeñou a Xunta de Ampliación de Estudos desde 1907, debería ser quen, neste transo conflitivo, de advertir que, no que pasa estes días, pódenlle estar a comer a torrada.

TEMAS: Folgas docentes e estudantís.- Políticas educativas.- Problemas sociais de hoxe.-  VIVENDA, SAÚDE, EDUCACIÓN, XUBILACIÓNS.- O relato do que pasa.

MMC (Madrid: 16.10.2026)