Aparencias e comenencias sociais minan este presente

En Educación, campo neurálxico da convivencia democrática, o consumismo alimenta fortes individualismos segregadores.

Despois de alzarse coa Copa do Mundial-2026, o adestrador da selección española de fútbol explicaba que fora un logro de “a familia” que formaran os seus 26 mozos; traballaran xuntos, na mesma dirección. Este é, tamén, o sentido principal que, en democracia, ten a convivencia cívica, ao conferir a todos e todas a posibilidade de alcanzar logros comúns. Asuntos como a educación ou a vivenda, e outros como as condicións laborais, esixen moverse como unha piña, conscientes de que hai quen entende a “famiglia” como mafia propicia aos seus intereses. O que Federico Engels escribiu en 1884 sobre as Orixes da Familia, a propiedade privada e o Estado, aglutina aos adictos a esta peculiar liberdade en que, por exemplo en educación -igual que noutras cuestións, o patriarcalismo romano segue esixindo o dereito para escoller centro. Esta patriarcal propiedade privada, segundo explica Engels na 2ª parte do capítulo 2, é a que, no seu apoio á monogamia, seguiu na familia moderna interrelacionada coa preservación de prerrogativas ancestrais.

Máscaras de ferro. Fernando Sánchez Castillo

Neste momento, en que as protestas na rúa sacan a relucir un profundo descontento coas cobizosas mañas que condicionan a igualdade dos cidadáns, esa “herdanza patriarcal” inclúe, tras unha masa de bens mobles e inmobles -en accións empresariais de variada rendibilidade-, outros bens ou “valores” simbólicos entre os que as crenzas e modos de pensar son capital principal. A iso obedece que as leis de educación -en particular desde l938-, chegasen case intactas ata o artg. 27.3 da CE78, en que  “Os poderes públicos garanten o dereito que asiste aos pais para que os seus fillos reciban a formación relixiosa e moral que estea de acordo coas súas propias conviccións”. E se de dereitos sociais dos asalariados trátase, excluída a curtísima vixencia da lei Benot -en xullo  de 1873 -sobre traballos de menores de dez anos-, ata 1900 non empeza o desenvolvemento dunha lenta protección, en que os traballadores han tendo sempre enfronte a quen se propuxo manter “a súa orde” social, baixo unha sacral concepción da propiedade privada que fai parecer que preserva a “orde natural” das cousas.

Como revestimento dos asuntos de Educación, esta sacralidade atopou a  continuidade do Concordato de 1953 nos Acordos do Estado coa Santa Sede,   instrumento xurídico que, desde 1976-79, referenda unha peculiar “orde”, en que as familias teñen a potestade vicaria do dereito á educación dos seus fillos e fillas, a pesar de que a “liberdade de elección de centro” que esixen os seus representantes, segregada da do alumnado común, dualiza o sistema. Desde a Lei Moyano, esta estrutura dual xera que non compartir pupitres na escola xustifiquen a existencia das dúas cidades. Dickens falaba diso en 1859, pero hoxe ambas as seguen existencias paralelas en España; mentres na vivenda hai disfuncións graves, ou na educación escolar hai gran segregación, no concernente aos dereitos da muller, inmigrantes e desposuídos, a prostitución e un variado machismo prepotente, ampáranse en dicotomías do ben e do mal tan antigos como as que Tom Holland diseccciona na súa historia do poder: Dominio (2020).

Unha anómala “casa común”

Valle-Inclán facía dicir en 1924 a Max Estrella en Luces de bohemia: “Mestre, temos que refacer o concepto relixioso [...]: facer a Revolución Cristiá con todas as esaxeracións do Evanxeo”. En 2026, a diminución de crentes non entorpece que algunhas teoloxías políticas bloqueen a laicidade do sistema educativo cunha cultura ao servizo de clientes que fabulan con que os seus vástagos se movan nunha rede de selectos que, segregada do común en colexios de variable consumismo, dá a entender que só se rozan con xentes da súa corda. En vésperas dunha FOLGA XERAL, parasitan o público e “o español” en cuestións do feminismo, divorcio, aborto e eutanasia, e en asuntos como a regulación das vivendas, os salarios e as xubilacións, fixan máis que nunca as súas “primacías” nacionais en continuidade con quen freou durante todos estes anos a ampliación de beneficiarios dos dereitos sociais. O foco inspirador dos seus “recortes” sempre foi este núcleo cultural, como proban os vituperios de Ayuso , cada vez máis destemplados con cantos non aprecian, en semanas preelectorais, as súas actuacións e -segundo di- “secuestran” o valor de canto ela “constrúe”. Almeida, á súa vez, faille o coro apocalíptico do Sétimo Selo, con coitelos voadores que sirvan de sortilexio contra as tentacións incendiarias que percorren Limoges, Lyon e París.

En 202 6, un de cada tres traballadores, cando abona o alugueiro da súa vivenda e agradece á orde establecida o tela, queda na pobreza, mentres as políticas escolares dos seus fillos e fillas esvaecen a idea dunha “escola común”. Neste contexto, que o art. 27 da CE78 plantexe o dereito dos pais a que os fillos reciban a formación relixiosa parece esixir, como sinalaba en 2005 Gregorio Cámara, que se os Acordos dificultan conxugar a neutralidade estatal en materia relixiosa co supremo dereito dos menores á liberdade de conciencia, para integrar ambos os dereitos sexa aconsellable renegociar os acordos coa Santa Sede. A regulación legal desta educación” non pode ser en detrimento de a igualdade de todos e todas. Ademais, que a iniciativa privada poida crear centros, non implica que o Estado estea obrigado a promovelos e financialos con fondos que debe dedicar á educación común.

Se non é así nas cifras millonarias que custan ao erario público estes Acordos, pouco comunitario é igualmente que, dos máis de 2.500 colexios católicos que hai en España, o 94% sexan concertados: case o 70% dos 5.854 que había en 2023-24. Os problemas que xera a escaseza de vivenda son insostibles, e os da educación pública tamén. As carencias que a deterioran -publicitadas estes días en diversas folgas e manifestacións- xa a colonizaban cando non tiñamos os mestres debidos, e boa parte da cultura política contraria a esta FOLGA XERAL -igual que a tantas outras do pasado- obedece á circularidade deste rampante clasismo escolar.

TEMAS: Folga xeral.- Folgas educativas.- Dereitos sociais.- Recortes sociais.- Cultura escolar.

Madrid: MMC 19.10.2026.