A crise do Hantavirus reflicte a cultura da poboación?

As reaccións, como produto social, concordan coas características do sistema educativo e a elección dos seus elementos definidores.

A educación non é algo monolítico, esencialista e inmutable. Cabe estudala e analizala nas súas finalidades ou manifestacións, de modo que o desenvolvemento histórico dos consensos e disensos que hai tras as políticas que a concretan configura o seu devalar fenomenolóxico. Nas súas realizacións, os factores de cambio, e os máis permanentes e estáticos, acumulan denotacións e connotacións que, relacionadas co que din as súas leis e normas, enuncian e proxectan a mensaxe dunha determinada sociedade. Este “reflexo” mostra así mesmo desacordos por tratarse dun asunto de gran entidade cívica, como dicía Aristóteles na súa Política. Que a educación non é en España un asunto de acordos, púxose de manifesto moitas veces na súa historia e, tamén, despois da CE78. O seu artg. 27, tivo discrepantes significativos e, como froito de votos e vetos, o seu desenvolvemento ata o de agora - a través de nove leis orgánicas- reflectiu antinomias e tensións que falan de obstáculos e medos persistentes. Tamén mostra malentendidos que só axudan a que crezan as rémoras ante os retos que a escola e a sociedade teñen diante.

"A profusión tende a vender o que lle sobra" (detalle). Ginés de Liébana, 1978.

En democracia, esta perspectiva permite facer próxima outra historia, en que a educación afecta as persoas do montón, e revela o interese que lle presta quen a decide e xestionan na exemplaridade social dos seus xestos e palabras. Por este motivo, conectar o que ocorre no campo educativo con feitos da vida política e social completa os fragmentos que espellan a sociedade. Hoxe é moi iluminador, por exemplo, o oportunismo que locen os descoideros da política desviando a atención dos cidadáns. Acábao de exemplificar Díaz Ayuso en México con ideas  tan grandiosas para o seu candeleiro, que  tratou de birlarlle o discurso á presidenta daquel país coa axuda dun consorcio con Nacho Cano, disposta a “aproveitar oportunidades”. Tras esta abortada viaxe á nada, a súa reaccionaria mirada neocolonial, aínda revestida de “liberdade”, parece ser pensada coma se todo fose “bo para o convento”. Cun egocentrismo político, desvergonzado, e desprezativo do público que, como o flautista de Hamelin, debería levar ao precipicio o que non comparte.

Desbloqueado o ratonil Hantavirus, este é o tempo de Trump, o gran oportunista que, sen freo, aproveita descoidos para acabar con canto estorba ao seu neocolonialismo. Dixo aos seus seguidores que, para o que valen os servizos sociais e quen os recibe, mellor colapsalos, e aos candidatos para recibilos -en gran parte inmigrantes- mellor perseguilos. Non ten vergonza, con todo, en poñerse en mans de meigas e exorcistas de diverso cuño que bendín no despacho oval, coas  mans na súa cabeza de case 80 anos, o seu AMERICA FIRST. En España,  os copións deste estilo engreído e faltón, están  tamén pola PRIORIDADE NACIONAL en Estremadura, Aragón e moi pronto Castela-León. Agora mesmo, en Canarias , o transporte do cruceiro MV Hondius, sitúaos . como adiantados do que se vén enriba a medida que regresamos ao salvar quen mellor poida. As súas actitudes educan aos votantes para que entendan que este barco da democracia navega á deriva, e que o seu periplo, atento ao retrovisor do seu ADN, bríndalles antecedentes xenealóxicos a seguir. A ninguén estrañe esta volta aos “Caprichos” que Francisco de Goya expresou en pleno transo de España entre a modernidade e o absolutismo.

De que falan as folgas educativas?

Neste horizonte de disonancias expresivas coa democracia, navega desde hai moito o sistema educativo. É o “reflexo” real da sociedade existente, con limitacións e carencias, e tamén con bondades imposibles a todos os educandos, non só aos que máis o necesitan. É o froito de decisións políticas que, en continuidade histórica, deixaron tras si recorrentes “fracasos” en que tamén perden os bos estudantes e, sobre todo, unha sociedade que non alcanza a cota de equidade  que corresponde a unha cultura da educación como dereito ao alcance  de todos .

Esta elección é a que denuncian as folgas docentes, na esperanza de mellorar unhas condicións que cambien a estrutura real do sistema e a súa eficiencia democratizadora desde as aulas. As discrepancias que poida haber en aspectos da táboa reivindicativa non impiden a expectativa de mellora dun sistema deteriorado. Non farían folga se non soubesen que, sen melloras estruturais profundas nas finalidades do sistema, as condicións en que traballan non se axustan ao valor que retóricamente se atribúe á educación. Todo se paga, pero sobre todo as incoherencias e, aínda que pareza que o “fracaso” do sistema “que hai” sófreo só  un alumnado segregado, o dano real sófreo xa unha sociedade cuxo egoísmo crece á medida en que aumentan os problemas. As folgas dos docentes están a dicir -opportune et importune, como dicía Pablo de Tarso a Timoteo (II, 4, 2)- que, como reflexo desta sociedade, non pinta ben. Por moito que os máis oportunistas queiran ocultalo, en moito barrios, sempre foi  unha “ruína” máis ou menos aparente, similar ás que González Ruibal atopa enterradas cando escava restos franquistas. Esta “terra arrasada” non responde as necesidades dunha sociedade que, por moita bonanza que pareza ter, se non erradica as súas secuelas, rapidamente faraas notar a convivencia cidadá.

Ayuso recriminou en Augas Quentes a quen trata de “atopar nas pasado respostas e quizais escusas aos problemas de hoxe”.  Exaltándose a si mesma entre os que “vemos oportunidades”, parece que estudase un pasado similar ao que, se a cidadanía se descoida, ela aproveitará para asegurar unha senda segregadora, desleal coa Constitución, de que tanto fala o seu xefe de filas, Feijóo. Os seus xestos infantiloides degradan a Educación de todos, e como a Vivenda ou a Saúde, só reflicte unha historia censitaria. Sorte aos compañeiros e compañeiras que seguen na  pelexa de que sexa universalmente digna!

 

TEMAS: Políticas educativas.- Políticas sociais.- Segregación clasista.- Educación e Sociedade.- Neocolonialismo cultural.

MMC (Madrid: 09.05.2026)